د فرانسې ولسمشر امانيول مکرون او د بریتانیا وزیراعظمې ټېرېزا مې پخوانيو سرتېرو او د۱۹۴۴ ز کال پر ۶م جون د فرانسې په شمال کې هغه سربازانو ته مننه وویله چې له اتحادي ځواکونو سره د کوزېدو پرمهال وژل شوي ول.
مکرون، مې او ولسمشر ټرمپ او د دوهمې نړیوالې جګړې پر مهال د لوېدیز متحد هېوادونو اوسنیو مشرانو د جون پر شپږمه نېټه په نورمنډی کې راټول شوي ول چې دوهم جهاني جنګ ته د وردانګولو ۷۵ مه کليزه ولمانځي. امريکا، فرانس او بريتانيا په دې جنګ کې لوی اتحاديان ول.
د جون شپږمه نېټه چې ورته ډي-ډې ویل کېږي، د ۱۹۴۴ ز کال هغه ورځ وه چې اتحاديانو د نازي جرمني پروړاندې پرېکنډه جګړيزه کاروايي پیل کړه او په دا بل کال یې نازيان مات کړل.
د فرانسې پر ساحلونو د اېتلافي ځواکونو برید په انځورونو کې
د دویمې نړیوالې جګړې ۷۵ کاله پوره شول
د دستورې پر مهال ټېرېزا مې وويل، که يوه ورځ يادېږي چې د فرانس، بريتانيا ، يورپ او نورې نړۍ د راتلونکیو نسلونو د برخه لیک پرېکړه یې کړې ده نوهغه د ۱۹۴۴ ز کال د جون شپږمه نېټه ده.
مکرون او مې د دغه مراسمو پر مهال یو نوی یادګاري څلی کېښود چې ورباندې د ډي-ډې پر مهال د برتانوي کمانډ په زرګونو وژل شویو عسکرو نومونه کښل شوي دي.
پر دې مهال درېشۍ اغوستي پخواني عسکر هم موجود ول چې په نوي کلنۍ کې دي.
مې هلته موجودو پخوانيو عسکرو ته وويل چې ستاسو لپاره یک يو ټکی لري او هغه دی ''مننه''.
مکرون د پخوانيو عسکرو او نورو وژل شويو کسانو مننه وکړه چې د ده په وينا په سرښندنو یې فرانس بیرته ازاد شو.
مکرون او ټرمپ د نورمنډي امریکايي هدیره کې په هغه غونډه کې ګډون وکړ چې وژل شویو امریکايي سرتېرو ته د پیرزوینې لپاره جوړه شوې وه.
د پرېکنده جګړیزه عملیاتو ورځ ډي-ډې د امریکا په تاریخ کې د پراخ-ترینو ځمکنيو عملیاتو هغه بلل کېږي، چې پکې اووه زره جنګي کشتیو او د سرتېرو کوزولو الوتکو برخه واخیسته. په هغه جنګ کې زرګونه سرتېري وژل شوي ول.
که څه هم روسیه دغه مراسمو ته نه وه وربلل شوې خو د هغوی پخواني شوروي اتحاد هم پر ختیز سنګر د نازي جرمني په وهلو کې مهم رول لرلی وو.
