سه شنبه 2 سپ 2014 سیمه ییزوخت 11:40

افغانستان

خوست:د پولیسو روزنیز مرکز کې ۱۶۰ سرتېري وروزل شول

نن د دوشنبې په ورځ په خوست کې د پولیسو د روزنیز مرکز څخه ۱۶۰ تنه ساتنمنان او سرتیري تر دوه میاشتنیو زده کړو وروسته فارغ شول.


د فراغت په مراسمو کې پولیسانو ته د خوست امنیه قوماندان وویل، چې د خلکو د هوساینې او سوکالۍ لپاره دې په ټول قوت کوښښ وکړي.


امنیه قوماندان مل پاسوال فیض الله غیرت زیاته کړه، چې تاسو باید خلکو ته په عمل کې ثابته کړئ، چې تاسو هغه پولیسان یاست چې خاورې ته به صادقانه خدمت کوئ، امن به ساتئ، او عامه نظم به خوندي کوئ.


فیض الله غیرت پر پولیسانو د خلکو ځینو شکایتونو او ګیلو ته هم اشاره وکړه، خو لامل یې داوباله چې پولیس د ژوند په ټولو خواوو کې د خلکو سره په نږدې اړیکو کې دي، نو خامخا په دومره پراخو او نږدې اړیکو کې کله ناکله داسې تیروتنې پيښيږي، چې ولس ته پرې ګیله اودریږي:


((په میړانه او صداقت خدمت وکړئ، او خلکو ته وښیئ چې زه هغه پولیس یم چې صادقانه به خدمت کوم، وطن به ساتم، خلکو ته به امنیت راولم، د عامه نظم او د قانون د تطبیق ساتونکی یم، زه پوهیږم چې د پولیسو شپه او ورځ خلکو سره سروکار دی، پاسپورټ، تذکره، جواز سیر، لیسنس، حاثه ترافیکي، جنګ، دعوه دا ټول مسایل پولیسو پورې تړاو لري، نو کوښښ وکړئ څرنګه چې استادانو تاسو ته تعلیم ترکړی دی، د دې لباس او یونفورم لحاظ او احترام وساتئ.))


د پولیسو د روزنیز مرکز دریو تنو فارغانو مشال راډیو سره په خبرو کې وویل، چې په دې دوه میاشتنیو زده کړو کې يې د عسکري تعلیم څخه نیولي بیا  له خلکو سره تر چلند پورې په هر څه پوۍ شوي دي:


((زه سیدالرحیم سرباز، دوه میاشتې لس ورځې موږ تعلیم وکړ، په عسکری کې مو
هر څه زده کړي دي، د پښې وهل مو زده کړي دي، تعلیم موزده کړی دی، هر څه مو زده دي.
۲-زه کارو خان سرباز د مندوزیو ولسوالۍ اوسیدونکی یم، موږ ښې تکتیکي زده
کړې وکړې، انداخت مو زده کړ، ترابلې مو اجراء کړې، موږ په خپل ځان باور لرو، ځکه ډېر ښه تعلیم مو وکړ، انشاالله وطن ته به ښه خدمت وکړو.
۳-زه حکمت الله د مندوزیو اوسیدونکی کله چې د دې مرکز نه فارغ شو، کله چې
اطرافو او کلیو ته په عملیاتو یا وظیفو ځو نو خلکو سره به ډېره ښه رویه کوو.))


د پولیسو د روزنیز مرکز قوماندان سمونیار محمدزمان تڼي وویل، چې د زدهکړو پر مهال پولیسو ته د دوی ټول مسوولیتونه ښودل شوي او د حاضرینو پر وړاندې يې یو ځل بیا د فارغانو څخه په یوه غږ د صادقانه خدمت ژمنه واخیسته:


((موږ په دې دوه میاشتنیو زده کړو کې هغه مسوولیت چې پولیس يې لري، دوی ته مو ښودلی دی، تاسو د قوماندان صیب او د رهبري مخکې دا تعهد وکړئ، چې تاسو به وطن ته په رښتیولی او صداقت دنده سرته رسوئ، هو.))


کتونکي په دې وروستیو کې د خلکو سره د پولیسانو په چلند او د دندو په اجراء کې د یوشمېر مثبتو بدلونونو خبره کوي او وايي، چې د پخوا په پرتله اوسمهال د ډیریو پولیسانو چلند تر یوه بریده مسلکي بڼه خپله کړې ده.


یاده دې وي، په خوست کې د پولیسو د روزنیز مرکز د پنځمې دورې اوسني ۱۶۰
تنه فارغان چې دوه میاشتې او لس ورځې زده کړې کړي دي، د فراغت وروسته به د خوست په بیلابیلو سیمو کې د نورو امنیتي کسانو تر څنګ د امنیت ساتنې او عامه نظم د تامین مسوولیتونه په غاړه واخلي.

نوي روزل شوي پولیس سرتېري اتڼ کوي
نوي روزل شوي پولیس سرتېري اتڼ کوي


یوه لسیزه وړاندې د روسيې بسلان ښوونځي کې ټولوژنه

په بسلان کې پر ابتدايي ښوونځي د وسله والې حملې لس کاله ووتل، خو د دې سیمې اوسیدونکي لا هم د هغې خونړۍ پېښې تر اغیز لاندې ژوندي کوي.

لس کاله مخکې د ۲۰۰۴ [میلادي] د سپټمبر میاشتې پر لومړۍ ورځ د روسیې شمالي قفقاز د چیچنیا سیمې [بسلان] پر ابتدايي ښوونځي په ترهګرهي حمله کې د ۱۸۶ کوچنیانو په ګډون  لږترلږه ۳۳۴ تنه وژل شوي ول.

نادیا ګوریوا هغه  مور ده چې په هاغه ترهګره پېښه کې يې دوه ماشومان وژل شوي ول.

دې په سیمه کې د ازادۍ راډیو خبریال ټام بالمفورت ویلي، د  بسلان له خلکو سره یې یوه لسیزه په ویر کې تېره کړې ده.

نادیا ګوریوا: تر هغې ظالمانه پېښې وروسته، هر چا خپل ژوند ته د نوي مفهوم ورکولو هڅه کړې. هر وګړي کوشش کړی چې د ژوندي پاتې کیدو لپاره یو هدف پيدا کړي، که نه د هدیرې د خلکو سره یوځاي شي.

د بسلان اوسیدونکې نادیه ګوریوا د ۲۰۰۴ [میلادي] کال د سپټمبر  پر ګهیځ د خپلو دریو ماشومانو بوریس، ویرا او ایرینا سره یوځای  ښوونځي ته تللې وه.

د ښوونځي د پیل په مناسبت ټاکل شوې وه چې د لومړي ټولګیو ماشومان د  سیمیزې فلکوریکې نڅا او سندرو په یوه ننداره کې برخه واخلي.

نادیا وايي، ماشومانو ته یې د مېلې کالي وراغوستي ول.

خو د نندارې تر پيل مخکې پر ښوونځي تروریستي حمله وشوه او حمله کونکو وسله والو، د نادیې د دوو کوچنیانو بوریس او ایوا په ګډون لږترلږه یولس سوه زده کونکي او ښوونکي ورسره یرغمل کړل.

بوریس او اویوا دوې ورځې لا هم د یرغملکونکو په ولکه کې ول او ژوندي وو خو په دوهمه ورځ په چاودنه کې ووژل شول.

نادیا د خپلو کوچنیانو د وژل کېدو عیني شاهده وه خو وايي چې د خپل درېیم ماشوم ایرینا د ژغورولو لپاره یې ځان غلی نیولی وو او  نه یې ژړل.

نادیا وايي، تر پېښې وروسته د وژل شوو ماشومانو د کورنیو حالت ډير خراب وو او زیاتو پلرونو ځانونه ووژل.

نادیا : ځیني خلک له دې ځایه ووتل چې ژوند بدل کړي. ځینو کسانو خپل ژوند د پېښې په اړه څيړنو ته وقف کړ.  ځينې نور لا هغسې ژاړي او په هدیره کې اوسي.  زه خپل غم له ځان سره ساتم او نه غواړم چې نور خلک متاثر کړم. په حقیقت کې موږ ټول ویرجن یو. ډیرو خلکو ځانونه ووژل. ښکاره ده چې هغوی د ژوند کوم هدف پيدا نه کړ  خو ما چاره نه درلوده ځکه باید د خپلې کوچنۍ لور لپاره ژوندۍ پاتې شوی واي. هغې به هر وخت راته کتل چې ونه ژاړم نو د هغې لپاره مې حتی ژړلاي هم نشوای.

نادیا څلور پينځوس کلنه ده او تقریبا ۳۶  کاله یې د بسلان په ابتداييه ښوونځي کې د لومړۍ ټولګي زده کونکو ته درس ورکړی دی.

د بسلان پر ابتدايیه ښوونځي حمله کونکو تروریستانو غوښتنه کړې وه چې د یرغمل شویو زده کونکو او ښوونکو د ازادۍ په بدل کې روسي ځواکونه له چیچنیا  ووزي.

پر پيښه یوه لسیزه تیره شوه خو د څيړنو کومه پایله لا نده څرګنده شوې خو نادیا وايي: دا تروریستي حمله زموږ د ژوند کیسه ده . موږ یې په یاد ساتو او ژوند ته دوام ورکوو. 

د نادیا په وینا ، هغو کسانو چې دا پيښه نه شوای زغملای، د هدیرې له خلکو سره یو ځاي شول چې د دې خاوند هم په کې دی.

نادیا: هغه ونه توانید چې تر پيښې وروسته خپل ځان راغونډ کړي. هغه الکولو ته پناه وروړه څو دا غمیزه هیره کړي او الکولو هغه ختم کړ.

 


په پکتیکا کې د کرنې مسلکي لیسې ودانۍ جوړیږي

د پوهنې وزارت چارواکي وايي، تخنیکي او مسلکي زده کړو ته د ځوانانو جذب او د دوی مسلکي روزنه به په راتلونکې کې د افغانستان د پرمختګ او د ډېرو کدرونو د تربیې لامل شي.

د پوهنې وزارت مسلکي او تخنیکي مرستیال اصف ننګ، چې تېره ورځ په پکتیکا کې د کرنې د مسلکي لیسې د پاره د نوې ودانۍ د جوړولو د کار په پیل کې خبرې کولې  وویل،  که د دې ولایت ځوانان مسلکي زده کړو ته مخه کړي، نو په نږدې کالونو کې به پکتیکا ډېر شمیر مسلکي کدرونه ولري او د مسلکي کدرونو اوسنۍ تشه به له منځه ولاړه شي.

د دې ودانۍ د جوړولو د کار د پیل په مراسمو کې ولسي جرګه کي د پکتیکا د خلکو استازي حاجي عبدالقدیر خروټي په خپلو خبرو کې د یاد ولایت د مسلکي او تخنیکي زده کړو په برخه کې د پوهنې وزارت د تخنیکي او مسلکي معینیت د لږې پاملرنې له کبله نیوکه وکړه.

د پکتیکا د پوهنې رئیس کوچي ځاځي بیا په خپلو خبرو کې په یاد ولایت کې د پوهنې په برخه کې د یو شمېر مثبتو پرمختیاوو یادونه وکړه او ویې ویل، چې په دې ولایت کې د معارف بهیر اصلاً په وروستیو پنځو کالونو کې ډېر پرمختګ کړی دی:

«د پکتیکا اوسنی او د پنځه کاله وړاندي معارف که سره پرتله شي، ډیر مثبت بدلونونه به په کي ووینو چې داټول دپکتیکا د ولس هڅي دي، اوسمهال د زده کوونکو شمېر تر یونیم لکو اوښتی چې ۲۶زره يې نجونې دي، همدارنګه په مرکز او ولسوالیو کې ۳۵۸بابه ښوونځي په فعالیت بوخت دي»

د پکتیکا ولایت د پوهني ریاست ویاند محمدالله همت یار مشال راډیو ته وویل، چې پر دې ودانۍ (۱۸) میلیونه افغانۍ لګښت راځي، چې د پوهنې وزارت د پراختیايي بودیجې څخه یې فنډ ورکول کېږي:

«دا ودانۍ په لس جریبه ځمکه کې په دوو پوړونو کې جوړېږي، چې ټولې شپاړس درسي او اداري خونې به و لري، دغه لېسه به داوبو، برېښنا، تشنابونو او نورو اړینو اسانتیاوو څخه برخمنه وي، د کرنې لېسې زده کوونکي تر اوسه خپله ودانۍ نه لري  او د دارلعلوم په ودانۍ کې زده کړې ترسره کوي»

د پکتیکا د پوهنې ریاست د مالوماتو له مخې د پکیتکا د کرنې په مسلکي لیسه اوس مهال (۱۶۰) تنه زده کوونکي زده کړې کوي او تمه ده ، چې د ځوانانو لیوالتیا ته په کتو به د دې لیسې زده کوونکي د هر کال په تیریدو ډېر شي.


ولسمشر کرزی: افغانستان د شمالي وزیرستان د خلکو کور دی

افغان ولسمشر حامد کرزی

کابل: د افغانستان ولسمشر حامد کرزي د شمالي وزیرستان د بې کوره شوو کورنیو له یو شمير مشرانوسره لیده کاته وکړل.

د یکشنبې په ورځ ناوخته د افغان ولسمشر له دفتره خپره شوې خبرپاڼه لیکي چې د شمالي وزیرستان د کډوالو مشرانو له ولسمشر حامد کرزي سره د کتنې پر مهال په بېلابېلو برخو کې خپلې ستونزې او غوښتنې هغه ته وړاندې کړې.

خبرپاڼه زیاتوي چې د یکشنبې په ورځ په ارګ کې شوې دې کتنه  کې حامد کرزي د شمالي وزیرستان د بې کوره شوو کورنیو مشرانو ته وویل چې افغانستان ستاسو کور دی او د خاوند په توګه به دلته ژوند کوم.

ولسمشر حامد کرزي هغوی ته ډاډ ورکړ چې د افغانستان حکومت به  د دوی د بچیانو د تعلیم ، روغتیا ، اړتیاوو او اسانتیاو لپاره اړین ګامونه پورته کوي.

د شمالي وزیرستان دې مشرانو د ولسمشر حامد کرزي د پاملرنې او د خوست د خلکو د مېلمه پالنې مننه وکړه.

د افغانستان د علماوو د سراسري شورا مشر ، د سرحدونو او قبایلو او د مهاجرو  د چارو وزیرانو او د خوست والي هم پر دې مهال موجود وو.

په شمالي وزیرستان کې د پاکستاني پوځ د عملیاتو له کبله شاوخوا لس لکه خلک بې کوره شوي دي چې د افغان چارواکو په وینا یو لک یې په خوست کې مېشت دي.


ننګرهار: په دولتي ادارو کې ښځينه کارکوونکي د نشت برابرې دي

افغانې مېرمنې

باز محمد عابد

جلال اباد: د افغانستان په ننګرهار ولایت کې ښځې يوازې  په تعليمي او روغتیايي ادارو کې کار کولو ته زړه ښه کوي او په نورو ادارو کې ښځې د نشت برابرې دي.

افغان چارواکي وايي چې په ادارو کې د ورکټونونو او ټرانسپورټ نيشتوالی  د دې لامل شوي چې ښځې په  اداري چوکاټ کې کار کولو ته زړه نه ښه کوي.

د افغانستان د ملي ستراتيژۍ په اساس په دولتي چوکاټ کې ښځو ته د کار کولو ديرش سلنه ونډه بيله شوې چې له کابل نه پرته په نورو ولایتونو کې دا سلنه د نيشت برابر ده. په ننګرهار کې هم  په اداري چوکاټ کې د ښځو ونډه د نشت برابر ده.


د افغانستان په ختيځ کې د بشر د حقونو د خپلواک کميسيون مشره صابرينه حميدي وايي چې په ننګرهار کې يوازې په تعليمي او روغتيا ادارو کې ښځې کار کولو ته زړه ښه کوي.

 نوموړې مشال راډيو سره په خبرو کې وويل ً په تيرو تقریباٌ څلويښت پنځوس کاله مخکې په دوو سکترونو کې چې زموږ د ښځو حضور زیات و، چې هغه تعليمي سکتور و او صحي سکتور و. همدا راز د معمول په څير په دغه دوه سکتورونو کې زموږ د ښځو حضور زیات دی، خو بیا هم خوشبختانه زموږ ښځو ډیري نورو ادارو ته کې هم حضور پيدا کړی خو صرف دا د مراکزو پورې محدود دي، په ليرو پرتو ولسواليو موږ غير د معارف نه نورو ادارو کې ښځينه نه لرو چې هلته کار وکړيً.

د افغانستان په ولسي جرګه کې د ننګرهار د خلکو استازې فرشته انوري په ښځو غږ کوي چې خپل موجوديت په دولتي ادارو کې تثبیت کړي.


فرشته انوري وايي ً زما خویندو ته پيغام دا دی چې د قربانۍ په ورکولو سره خپله ونډه په ټولنه کې ثابته وساتي. تر څو چې خویندو قرباني ورنه کړي، نو زه فکر کوم چې ونډه يې په تولنه کې محسوسه شي. نو زما پيغام دوی ته همدا دی چې ملا دې راوتړي، ټولنې ته دې راووځي او هغه حق او حقوق چې اسلام ورته ورکړي، له هغې نه برخمنې شيً.

په ننګرهار د اداري اصلاحاتو او ملکي خدمتونو ادارې مشره نفیسه منصف وايي چې دوی هځه کوي چې په دولتي ادارو کې ښځو ته د لومړيتوب حق ورکړي، خو په خبره يې تر اوسه په دې کار کې نه دي بريالي شوي.


نفیسه منصف  زیاتوي چې ً د ملکي خدمتونو د کار کوونکو د د قانون په اساس موږ کوشش کوو چې ښځو ته حق اولیت ورکړو، که يوه خور د يوه ورور سره د يوه پوست لپاره رقابت کوي، حتی که د خور يوه نمره کمه هم وي، موږ ترجيح خويندو ته ورکوو. خو په تاسف سره چې زموږ خویندې په اداراتو کې د کار کولو لپاره ليوالتيا نه لري چې دا څو لاملونه لري. موږه په دې برخه کې بار بار پیشنهادات د ولايت مقام او مرکز ته ورکړي چې که د خویندو لپاره مثبت امتیازات په نظر کې ونيول شي، تر څو د دوی حضور موږ په اداراتو کې ولرو، خو تاسف سره تر اوسه پورې موافق شوي نه يوً.

نفیسه منصف په  دولتي ادارو کې د ښځو د نشيتوالي لوی لاملونه په ادارو کې د وړکتونونو او ټرانسپورټ نيشتوالي او په لږه اندازه معاش ښيي.
 


د ولسمشر حامد کرزي دیارلس کلن حکومت د خوستوالو له انده

د خوست یو شمېر اوسیدونکي د ولسمشر حامد کرزي د حکومت دیارلس کلنه دوره د افغانستان د خلکو او د دې هېواد د راتلونکې له پاره د لاسته راوړنو او بریاوو ډکه بولي، خو تر څنګ په ځینو برخو کې د ده ستونزې او نیمګړتیاوې هم یادوي.

خوستوال وايي، د ولسمشر حامدکرزي د حکومت پرمهال په دې هېواد کې د ملي امنیتي ځواکونو بنسټ کېښودل شو، پوهنې او لوړو زده کړو پرمختیا وکړه، نړۍ سره اړیکې پراخې شوې، نوې سیکه چلښت ته وړاندې شوه، قوانین جوړ شول او د بیارغونې په برخو کې هم د پام وړ کارونه ترسره شول، خو د کرزي حکومت د یو شمېر ستونزو او نیمګړتیاوو څخه هم خالي نه وو.

دوی وايي، یو ملي حکومت چې ټول ولس په هغه کې ځان وویني په رښتیني مانا رامنځته نه شو، زورواکان تر پخوا غښتلي شول، جنګي مجرمین خوندي پاتې شول، جګړې دوام پیدا کړ او سراسري سوله تامین نه شوه، همدارنګه د عامه خدمتونو لکه پوهنې، روغتیا او بیا رغونې کیفیت هم ډېر ښکته وو.

قمرخان کامران د ملي امنیتي ځواکونو په جوړولو کې د کرزي هلې ځلې ستايي او د نړیوالو مرستندویانو نه هیله کوي، چې اوس دې دوی د دې ځواکونو اکمال او په درنو او پرمختللو وسلو او وسایطو تجهیز ته پام ډېر کړي:

((ولسمشر حامد کرزی د افغانستان له پاره وړ کارونه کړي دي، د افغانستان واحده ملي اردو يې جوړه کړه، د کورنیو چارو وزارت، ملي امنیت او سرحدي پولیسو تشکیلات يې جوړ کړل، په همدې ترتیب نور داسې ادارې چې د امنیت په برخه کې کارو کوي، ده دا تنظیم کړي دي، نو موږ د هغه هېوادونو څخه چې په اوسني بحران کې زموږه سره مرسته کوي، یوازې زموږ ملي پوځ دې تجهیز او اکمال کړي.))

د میر نواز په نوم د خوست یو تن ښوونکی وايي د حامدکرزي د حکومت په موده کې د پوهنې او لوړو زده کړو کمیت ته پاملرنه ډېره وه، هغه د نوي ولسمشر نه غواړي، چې د دې برخې کیفیت ته پام ډېر کړي:

((میر نواز حیدري یم، موږ دې کرزي صیب نه ډېره مننه کوو، چې د معارف او د لوړو زده کړو په برخه کې يې د کمیت د لحاظه زخت ډېر کار کړی ده، لس میلیونه شاګردان ده مکتب ته جذب کړي دي، په همدې ډول يې په ولایتونو کې پوهنتونونه جوړ کړي دي او په کې لوړې زده کړې کیږي، خو د نوي رئیس جمهور څخه زموږ هیله داده، چې د کمیت له اړخه کرزي صیب کار کړی دی او د کیفیت له لحاظه که دی کار وکړي، نو دا به د افغانستان د راتلونکې له پاره ډېر ښه وي.))

د حکومت یو سابقه لرونکی مامور حفیظ الله هم حامدکرزی یو بریالی ولسمشر بولي، خو وايي چې د حکومت جوړښت يې د ملي یووالي پر بنسټ نه وو:

((د کرزي صیب لومړنۍ خدمت داوو، چې افغانستان يې د نړۍ د هېوادونو سره دوست جوړ کړ، په بانکي حساب کې ښه والۍ راغی، نوې سیکه يې منځته راوړه، دا يې مروجه کړه، مخابراتو پرمختیا وکړه، نړۍ ته د دې ځای څخه الوتنې پیل شوې.

نواقص يې داوو، چې د حکومت په جوړښت کې يې ملي یووالي تامین کړی نه وو، مانا دا چې په ټول حکومت کې یو خوستوال هم وزیر نه وو.))

د جواد په نوم د خوست شیخ زاید پوهنتون یو محصل د کرزي په دوره کې د یو شمېر مهمو بنسټونو د جوړولو خبره کوي، خو هغه هم د کرزي کمزورې خوا دا ګڼي، چې تر پایه يې قانون پلی نه کړ، د ده په وخت کې زورواکان پیاوړي شول او سوله د افغانانو په برخه نه شوه:

((کرزی صیب هغه ولسمشر دی، چې د نړۍ د هېوادونو ډېره مرسته يې افغانستان ته راجلب کړه، د ده په وخت کې د افغانستان اړوند یو شمېر اقتصادي او پوځي کنفرانسونه په داخل او بهر کې جوړ شول، د ولایتونو او ولسوالیو سړکونه پاخه شول، قوانین جوړ شول، پارلمان جوړ شو، انتخابات وشول او د راتلونکې له پاره يې په هر لحاظ ښه بنسټونه کېښودل، خو ستونزه يې دا وه، چې په پوره ډول يې قوانین پلي نه کړل، زورواکان نور هم قوي شول او سراسري سوله يې نامین نه کړای شوه.))

یاده دې وي، که څه هم د ولسمشر حامد کرزي د کارې دورې په موده کې په افغانستان کې د بیان د ازادۍ، بیارغونې، مخابراتو، د حکومت د جوړښت او په یو شمېر نورو برخو کې بنسټیز بدلونونه راغلي دي.

خو سوله، سالمه حکومتداري او د امنیت ټينګښت هغه موارد دي، چې تر اوسه يې ولس په اړه اندیښنې لري.

 

 

 


د ننګرهار په بريد کې شپږ کسان وژل شوي

د افغانستان د ننګرهار ولایت په مرکز کې د استخباراتو پر دفتر په موټر بم چاودنې کې شپږ کسان وژل شوي او شاوخوا ۴۰ کسان ژوبل شوي دي.

د ننګرهار چارواکي وایي چې يوې ډلې وسله والو کوشش کاوه چې د دي ولايت پر استخباراتې ادارې حمله وکړي خو دوی يې مخه ونيوله. د دوی په خبره د پېښې اکثره قربانيان ولسي وګړي دي.

د ننګرهار د عامې روغتیا د رياست مشر ډاکتر نجیب الله کامه وال وايي د چاودنې له ځايه دوی ته شپږ مړي وروړل شوي. د هغه په خبره دغلته ګڼ زخميان هم وروړل شوي چې اولسي وګړي او امنيتي کسان پکې شامل دي.

د ننګرهار د والي ویاند احمدضیا عبدالزي مشال راډیو ته که څه هم د بريدکوونکو د شمېر په اړه څه ونه ويل خو زياته يې کړه چې امنيتي ځواکونو هغه ټول ترهګر هغه وخت ووژل چې غوښتل يې د امنيت د ادارې ودانۍ ته ورننوځي.   

طالبانو رسنيوو سره خبرو کې د بريد زمه واري يا مسوليت منلی.

 


'د افغان ټاکنو پایلې غواړو'

د خوست شیخ زاید پوهنتون استادان

د خوست شیخ زاید پوهنتون استادان وايي، چې د ټاکنو د تفتیش او رای شمېرنې اوسنۍ اوږدې پروسې د افغانستان سیاست، اقتصاد او تحصیلي بهیر ته دروند زیان اړولی دی.

د دوی په وینا تر دې وروسته که د ټاکنیزو ډلو هر لوری دې بهیر سره پریکون اعلانوي او یا غواړي دا مسله نوره پسې وغځوي دا کار د ملي ګټو سره په تضاد کې دی او دوی يې په کلکه غندنه کوي.

د خوست شیخ زاید پوهنتون یو شمېر استادانو چې د پنجشنبې په ورځ غرمه مهال په یوه خبري ناسته کې د رایو د تفتیش او شمیرنې د بهیر په اړه خبري کولې، په دواړو ټاکنیزو ټیمونو غږ وکړ، چې د یو سالم جوړ جاړي له لارې دې، دې نامالوم او مبهم حالت ته د پای ټکی کېږدي.

د خوست شیخ زاید پوهنتون مرستیال اسد تڼي وویل، چې د افغانستان خلک د رای شمیرنې اوسني حالت او جنجالونو نه ستړي شوي، افغانان غواړي ډېر ژر نوی ولسمشر اعلان شي او په سوله او امنیت کې ژوند وکړي:

((زموږ د نن ورځې مطبوعاتي کنفرانس هدف داوو، چې د ټاکنو کوم روان کړکیچ چې په افغانستان کې رامنځته شوی دی، افغانستان خلک يې تر دې زیات د اوږدیدو زغم او حوصله نه لري، موږ په دواړو ټاکنیزو ټیمونو غږ کوو، چې نور دې جوړجاړی سره وکړي او د افغانستان خلک دې نور په تمه نه کینوي، د دوی ناندری چې د ټاکنو په باب روانې دي، د افغانستان اقتصاد ته، د افغانستان سیاست ته او د افغانستان تحصیلي بهیر ته يې دروند زیان اړولی دی، اوس چې هر څوک غواړي، دا پروسه تمدید کړي یا يې پسې وغځوي، یا د پروسې سره بایکاټ اعلانوي، دا د ملي ګټو پرضد دي، موږ هر څوک چې د ملي ګټو پر ضد اقدام کوي، هغه غندو او غواړو چې په افغانستان کې نور سوله او امنیت راشي او د افغانستان خلک خپلو کارونو ته وزګار شي.))

د کنفرانس یو تن ګډونوال استاد ګل سلیم شرافت په خپلو خبرو کې د ټاکنو د پایلو په اعلان کې د ځنډ له کبله یو شمېر مهمو امنیتي مسلو ته اشاره وکړه او ویې ویل، په ځینو ولسوالیو او سیمو کې افغان امنیتي ځواکونه د محاصرې په حالت کې دي، هغوی ته وسلې او خوراک نه ورسیږي او په ډېره بیړه د ناامنیو لمن د افغانستان هر لوري ته په خوریدو ده.

ګل سلیم شرافت غوښتنه وکړه، چې باید ټول افغانان د خپل هېواد په راتلونکې باورمند شي، موجدو فزیکي او رواني فشارونو نه راویستل شي او دې حالت ته د پای ټکی کېښودل شي.

د خوست شیخ زاید پوهنتون یو تن محصل ضیاالرحمان تنها په خپلو خبرو کې بیا په دې خواشیني څرګنده کړه، چې دا ډول کارونه خلک د ولسواکۍ په بهیر بې باوره کوي، د راتلونکي حکومت موقف او اعتماد ته زیان اړوي او نوی حکومت نه شي کولای په ځواکمنتیا د هېواد د پرمختګ، ټیکاو او ښې حکومتوالی د رامنځته کولو له پاره کار وکړي:

((په افغانستان کې ټاکنې وشوې، پایلې به يې اعلان شي، خو ګټونکي به يې خوشاله نه وي او بایلونکی به يې خفه نه وي او عوام به يې دې حالت حیران، حیران وي.))

یاده دې وي، څو ورځې وړاندې د خوست شیخ زاید پوهنتون استادانو ولسمشر حامدکرزي سره په کتنه کې هم د ټاکنو د پایلو په اعلان کې د ځنډ له کبله خپلې او د خلکو انديښنې شریکې کړې وې.

ولسمشر په یاده کتنه کې د شیخ زاید پوهنتون استادانو ته ډاډ ورکړی وو، چې د انتخاباتو پایلې به په ټاکلي وخت اعلان شي او د ټاکنو د پایلو په اعلان کې به ځنډ او یا داسې نورې خبرې چې د ټاکنو د نتایجو په اعلان اغېز پریباسي ونه مني.


'ښځې د میراث له حقوقو محرومې دي'

د خوست یو شمېر ښځې او د مدني ټولنې فعالان وايي، چې په پښتني سیمو په ځانګړي ډول لویه پکتیا کې ډیریو ښځو ته د میراث حقوق نه ورکول کیږي.

دوی وايي، هغه ښځې چې خاوند يې وفاتیږي او یا يې خاوند د ځانه بیلوي، د ډېرو ستونزو او احتیاجیو سره مخامخیږي، خو دا ډول ستونزې او کړاونه د هغو ښځو له پاره ډېر زیات وي، چې اولاد لري او د هغوی د نفقې او روزنې مسوولیت دوی ته متوجه وي.

د خوست یوه مدني فعاله نعت بي بي عمري وايي، اصلاً په خوست کې يې داسې څوک نه دي لیدلي، چې خپل خور، لور او یا ښځې ته يې قانوني او شرعي حقوق ورکړي وي.

میرمن نعت بي بي ښځو ته په میراث کې د حقونو  د نه ورکولو له کبله ځینې پيښیدونکې ستونزې مشال راډیو ته داسې یادوي:

((دیني روایت دی، چې دوې خویندې په یوه ورور باندې حساب دي، په خوست کې زه د یوې ښځې نه هم نه یمه خبره چې د پلرګنۍ له طرفه په میراث کې حق ورکړل شوی دی، حتا واده شوې ښځې چې اولاد يې نه کیږي، د خسرګنۍ په میراث کې هم حق نه ورکول کیږي، دا ښځه ډېره کړیږي او دردیږي او بالاخره پلرګنۍ ته ولاړه شي، خو پلرګنۍ هم ورسره هغه چلند نه کوي، چې پخوا يې د کورنۍ یوه غړې بلله، نو حقوق يې نه دي ورکړل شوي.))

مدني فعاله نسرین احساني وايي، چې داسې ښځې يې لیدلي، چې کونډې شوي، د اولادونو د نفقې مسوولیت ورغاړې شوی، خو بیا هم د خاوند په میراث کې چا ورته حق نه دی ورکړی:

((ښځې اکثره وخت د مشکلاتو او خنډونو سره مخامخې دي، ځکه هغه حقوق چې ښځو ته د اسلام دین او د افغانستان اساسي قانون ورکړي، هغه دوی ته تراوسه نه دي ورکړل شوي، اول په خپلې کورنۍ پلار او ورور ورته حقوق نه دي ورکړي، بیا چې د خاوند کورته تللې ده، نو هلته هم د خپلو حقوقو څخه بې برخې پاتې شوې ده، داسې ښځې دي، چې کونډې شوي دي، د ځان نه علاوه د اولادونو د نفقې پیټی يې هم اوچت کړی دی، نو هرو وخت ټکول شوي دي او د خپلو حقونو نه بې برخې پاتې شوي دي.))

د حقوقي چارو کارپوه امیربهیر وايي، چې ښځې د پلار او خاوند په میراث کې شرعي او قانوني حقوق لري او دوی کولای شي، د خپلو حقونو د ترلاسه کولو له پاره قضايي ادارو ته ورشي:

((که ښځه وغواړي، چې د خپل میراث د حق نه برخمنه شي، دې کولای شي، چې محاکمو ته مراجعه وکړي، محاکمو ته عریضه وکړي، نو محکمه مکلفه ده، چې پلار یا خاوند يې راوغواړي او دې ته ورڅخه خپل حق ورکړي.))

د نظر خاوند زاهدشاه انګار وايي، چې په پښتني سیمو کې اکثره ښځو ته په میراث کې حق نه ورکول کیږي، نوموړی په دې اړه د ټولنې د بیلابیلو قشرونو مسوولیتونه داسې په ګوته کوي:

((په پښتني سیمو کې او په لویه پکتیا کې چې څومره زه ګورم، دلته د شرعي احکامو مطابق ښځو ته میراث نه ورکول کیږي، دوی وايي، دا ستونزه په ټولو پښتنو او په ځانګړي ډول ټوله لویه پکتیا کې ده، زه فکر کوم دې له پاره باید کرار، کرار دیني عالمان، قومي مشران، رسنۍ دې له پاره کار وکړي، تر څو کورنۍ، پلرونه، وروڼه او میړون دې ته اړباسي، چې ښځو ته خپل حق او میراث ورکړل شي.))

یاده دې وي، ښځې د اسلامي شریعت او په افغانستان کې د نافذو اساسي او مدني حقوقو له نظره د پلار او خاوند په میراث کې ټاکلي حقوق لري، خو په پښتني ټولنه کې اکثره کورنۍ دې ته نه حاضریږي، چې خپلې لور، خور یا میرمنې ته په میراث کې حقوق ورکړي، چې دا کار د یو شمېر ښځو د اقتصادي تنګستیا، اوږدې مجبورۍ او د ژوند په بهیر کې د ډېرو ستونزو او کړاونو لامل شوی دی.


ننګرهار: د ځوانانو لپاره دې ځانګړی وزارت جوړ کړل شي

په ننګرهار کې د ځوانانو د بې روزګارۍ  ورځ تر بلې په زیاتيدو ده، دوی له راتلونکي ولسمشر نه غواړي چې واک ته له رسيدو سره سم دې د ځوانانو لپاره يو ځانګړې وزارت جوړ کړی شي، چې د دوی د بې روزګارۍ ستونزه تر يو حده راکمه شي.

ننګرهار چې يو ګڼ میشته ولایت دی، هر کال له ښوونځيو او پوهنتونونو څخه په زرګونه تنه ځوانان فارغيږي، چې اکثره يې د بې روزګارۍ سره لاس او ګريوان دي.

 د دغه ولایت ګڼ شمير ځوانان شکايت کوي چې په تیرو حکومتونو کې اکثره تعليم یافته ځوانان له پامه غورځول شوي، خو له راتلونکي ولسمشر نه غواړي چې ځوانو استعدادونو ته په دولتي چوکاټ کې د کار زمینې برابرې کړي.

د ننګرهار د ځوانانو چارو امريت مشر مطیع الله احمدزی وايي چې د ولسمشرۍ دواړو کانديدانو په خپلو کړنلارو کې د ځوانانو لپاره د ځانګړې وزارت د جوړيدو وعدې کړې، هر کانديد چې ولسمشرۍ ته بريالی شو، په کار ده چې ځوانانو ته وزارت جوړ کړي. دی وايي:

« دغه دواړو مخکښو نوماندو په خپلو برنامو کې په خپلو خبرو کې په لومړيو کې هم دا ژمنه کړې وه چې موږ به د ځوانانو لپاره مستقل وزارت جوړوو. نو موږ هيله او ارزو لرو چې دوی خپلې ژمنې په عمل کې پیاده کړي. تر څو وشو کولای هغه مشکلات چې موجود دي، هغه خدمات چې د ځوانانو لپاره اړتيا ليدل کيږي، بايد په بشپړ دول ورته رسيدګي وکړای شوو.»

د زرغونې په نوم يوه ځوانه نجلۍ هم له راتلونکي ولسمشر نه غوښتنه کوي چې ځوانان له پامه ونه غورځوي.

« متاسفانه په افغانستان کې ځوانانو ته دومره ارزښت نه ورکول کيږي، دومره اهميت نه ورکول کيږي، د نوي حکومت نه مې هيله دغه ده چې که ځوانه طبقه همدغسې پاتې شي، نو افغانستان هيڅکله هم پرمختګ نه شي کولای، د افغانستان د پرمختګ لپاره بايد ځوانانو ته د کار او وظیفې زمينه برابره شي.»

د مدني ټولنو يو تن فعال عبدالرحمن معاون وايي چې ډيری ځوانان د بې روزکارۍ له امله د دولت د مخالفينو ليکو کې شامليږي، په کار ده چې راتلونکي حکومت ورته د کار پراخه زمینې برابرې کړي.

« په تيرو دورنو کې ځوانانو ته هيڅ کار نه دی شوی، د اوچتو او عالي تحصیلاتو ډګريانې ځان سره ګرځوي، وظیفې ورته نه دي ورکړل شوي. ځوانان مو بیکاره دي او چې په کوم ځای کې بیکاري شي، خامخا به ځوان يا ځي مخالف لوري ته او یا به معتاد کيږي، چرس، پوډر او دې طرف ته به منډه وهي. نو زموږ د دواړو کانديدانو نه چې هر يو برلاسي شي او رياست جمهوري ته لاره پيدا کړي، نو زموږ غوښتنه ترې دا ده چې اول نه اول چې هغوی موږ سره وعدې هم کړي دي، خپل وعدې نه ونه ګرځي، چې هر يو رياست جمهوري ته لاړو، اولنې اعلان دې د ځوانانو د وزرات وکړي.»

ټاکل شوې چې د سپټمبر په لومړۍ اوونۍ کې د ولسمشرۍ له دواړو نوماندانو څخه يو واک ته ورسیږي. د ننګرهار ځوانان تمه څرګندوي چې له نوي ولسمشر سره به د دوی ستونزې تر يوه حده راکمې شي.
 


"د پکتيا والي په خپله اداره کې نه وي"

د پکتيا خلک او په ولسي جرګه کې د پکتيا د خلکو استازی ګل بادشاه مجدي وايي چې په ولايت کې د والي نشتوالی د دې باعث شوی دی چې اداره کمزورې شي.

مجدي وايي چې دوی د والي د روابطو خوی او اخلاقو په اړه کومه نيوکه نه لري ولې په ولايت کې يې غيرحاضري د دې باعث شوې ده، چې اداره يې ورځ تر بلې کمزورې او خلک له ګڼو ستونزو سره مخ شي.

((زه د پکتيا والي په يو شي ګرموم، چې دی په پکتياکې وجود نه لري، د ده نشتوالی د دې باعث شوی دی چې موږ د پکتيا په ټولو ادارو کې ستونزه لرو، موږ د ده له اخلاقو او رويې سره مشکل نه لرو، په دې نه تنها زه ټول مشران ترې خپه دي.))

نوموړی دا هم وايي د پکتيا په ټولو ولسواليو کې اداري ستونزې موجودې دي او  لا هم ټولې ادارې په بشپړ ډول فعاليت نه لري.

((که ووايم چې پلانی، پلانۍ ادارې نشته، ټولې ادارې نه دي فعالې چې که ښکاره ووايم، ولسوال، امنيه قومندان يا نور يو، يو وي او نور نه وي.))

د ده په خبره د لوړ پوړو چارواکو غير حاضري د دې باعث شوې ده چې خلک له ستونزو او جدي ننګونو سره مخ کړي او د چارو د کارپوهانو په خبره ښايي له همدې وجې يوه ورځ دغه ولايت دسکوت حالت ته ورټېل وهي.

په پکتياکې خپلواک خبريال او د چارو شنونکی سميع الله پيوند وايي چې که چېرته دغه حالت کنټرول نه شي ښايي په نږدې وخت کې د دې ولايت ځينې سيمې يا ټول ولايت سکوت وکړي.

((د پکتيا په ولايت کې د والي نشتوالی په ټولو ادارو منفي اغېز کړی دی، که اوس وګورو ټولې ادارې په فلج حالت کې دي، د بيارغونې هېڅ ډول کار نه دی شوی، امنيتي ځواکونه کار کوي، خو ولې رهبري بايد وي چې يو ښه لوري ته يې ثوق کړي، ټولې چارې ريس دفتر ته سپارل شوې، معاون ته واکونه نه دي ورکړل شوي.))

موږ هڅه وکړه چې د دې خبرو د سپيناوي لپاره د پکتيا د والي وياند يا د دفتر له ريس څخه نظر ترلاسه کړو، د هغوی د ټليفون نه جګولو له وجې ونه توانېدو چې غږ  يې واخلو خو د دې ولايت مرستيال والي عبدالولي سهي د دې خبرو په اړه وويل :

((دا کومه اشاره چې تاسو د والي صاحب مقام ته وکړه، هغه که څو ورځې په ولايت کې نه وو، د رسمي رخصت له مخې نه تللی وو، او دويم ځل هم د ولسمشر په موافقې سره هغه نه وه، هغه زه نه وايم والي صاحب به نظر ورکړي، که د ادارې په اړه وکيلان کومه خبره کوي، زه يې قطعاً نه تاييدوم، ځکه چې زموږ که پروژې ولاړي وي دا به ومنم، خو نور دې دوی ووايي چې کومه ستونزه د خلکو په چارو کې راغلې ده؟))

سهي دا خبرې په داسې حال کې کوي چې د پکتيا په ولايت کې د چارو د کارپوهانو په خبره په تېرو څو کلونو کې يوه د بيارغونې لويه پروژه نه ده پلې شوې او يوازې هغو پروژو ته زمينه سازي کيږي چې په هغو کې اداري مسولين خورد او بورد کوي.

د چارو کارپوهان دا هم وايي چې والي يې په اونيو، اونيو او حتی ډېر وخت په مياشتو، مياشتو هم په خپله اداره کې نه وي موجود.

راپور – داود تپان – پکتيا 


ډاکټر عبدالله د رايو د ارزونې له پروسې څخه د وتلو ګواښ کړی دی

افغان ولسمشرۍ ته نوماند ډاکټر عبدالله عبدالله د رايو د ارزونې له پروسې څخه د وتلو ګواښ کړی دی. د عبدالله د کمپاين يو مشر غړي فضل احمد معنوي نن (سېشنبه) په کابل کې خبريالانو ته ويلي، که چيري د انتخاباتي کمېسونونو چارواکي د دوی غوښتنې تر سبا (چارشنبې) ونه مني، دوی به د تفتيش پروسه پرېږدي او دا به ختمه وګڼي.

معنوي ويلي، د ناپاکه رايو د ايستلو په اړه د عبدالله غوښتنې له پامه غورځول شوي دي.

دانتخاباتو پروسه داسې حالت ته داخله شوې چې دواړه کانديدان عبدالله او د هغه سيال اشرف غني د ګټلو ادعا کوي.

د امريکا تر منځګړتوب وروسته دواړې خواوې د رايو پر بيا ارزونې سلا شوي وې خو تر اوسه لانجه نه ده هواره شوې.

 بلخوا ولسمشر حامد کرزی وايي، د هغه د ځای ناستي د لوړي مراسم دې د سپټمبر پر دويمه نېټه تر سره شي.    


د افغان رایو پلټنپاڼو په باب پرېکړې پېلېږي

د افغانستان انتخاباتو خپلواک کمیسون ویاند نور محمد نور

د افغانستان انتخاباتو خپلواک کمیسون وايي؛ له دوشنبې به د افغانستان ولسمشرۍ دویم پړاو ټاکنو د پلټنپاڼو «چېکلیسټونو» باب د پرېکړې ډاګیز بهیر پېلېږي.

هغه زیاته کړه، په دې پړاو کې د هغو درې زرو پلټنپاڼو په اړه په درې پړاونو کې پریکړې کیږي چې؛ د رایوو د پلټلو پر بنسټ رامنځ ته شوې دي.

د نوموړې په وینا، لومړی به هغه محلونه وي چې، هېڅ ډول ستونزه نه لري او د پلټنپاڼو پر بنسټ یې پړاونه بشپړ کړي. دویم پړاو به هغه محلونه وي چې رایې یې بیا شمېرنې ته تللي او ستونزې یې لرلې.

د ښاغلي نور په وینا، درېیم پړاو به د هغو رایو په اړه وي چې؛ د پلټنپاڼو معیارونه یې نه دي پوره کړي او بې اعتباره کېږي.

خو د انتخاباتو د خپلواک کمیسون ویاند ونه ویل چې؛ د رایو پلټنپاڼو په اړه د پرېکړو دا بهیر به څومره موده دوام وکړي.

د هغه په وینا، دا پریکړې به د دواړو کاندیدانو د استازو، نړۍوالو څارونکو او رسنیو پر وړاندې په ډاګه ترسره کېږي.

دا بهیر په داسې حال کې پیلېږي چې؛ په عین حال کې د ولسمشرۍ  دویم دور انتخاباتو د رایو پلټولو بهیر هم دوام لري او د انتخاباتو خپلواک کمیسون د چارواکو په وینا تر اوسه د ورکړل شویو رایوو په سلو کې له اویاوو زیاته برخه رایې پلټل شوې دي.

بل لور د ولسمشرۍ د څوکۍ پر دواړو کاندیدانو په وروستیو څو ورځو کې له بیلا بیلو لورو فشار زیات شوی؛ چې د رایو پلټلو بهیر په چټکتیا کې همکاري زیاته کړي او همدارنګه په خپلو کې هر څومره ژر چې کیدای شي؛ د ملي وحدت حکومت پر جوړښت سلا شي.

د سپینې ماڼۍ یوې چارواکې د یکشنبې پر ورځ د امریکا ولسمشر براک اوباما د خبرو هغه جزیات په ډاګه کړ؛ چې د جمعې پر ورځ یې د افغانستان ولسمشرۍ څوکۍ له دواړو کاندیدانو سره جلا جلا ټیلفوني خبرې کړې وې.

د امریکا ملي امنیت شورا ویاندې "کتلین هیډین" پرون یکشنبه وویل؛ ولسمشر براک اوباما له دواړو کاندیدانو وغوښتل؛ هر څومره ژر چې ممکنه وي د ملي وحدت د حکومت پر جوړښت خبرې اترې نهايي کړي.

بل خو ا په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه ماموریت یا یوناما هم له دواړو کاندیدانو او د دوی له ملاتړو غوښتي چې؛ د رایو پلټلو بهیرچټکولو لپاره دې د انتخاباتو له خپلواک کمیسون سره همکاري زیاته کړي.

د یوناما ویاند نظیف الله سالارزي ازادي راډیو ته وویل؛ دوی تمه لري چې، دواړه کاندیدان به د ملي وحدت حکومت پر جوړښت هم په نژدې ورځو کې یوې سلا ته ورسېږي.

په عین حال کې ولسمشر حامد کرزي د یکشنبې پر ورځ د ولسمشرۍ  څوکۍ له دواړو کاندیدانو سره په ارګ کې خبرې وکړي او له هغوی یې غوښتل چې؛ د رایو په تفتیش کې دې له یو بل سره همکاري وکړي؛ چې د نوي ولسمشر د لوړې مراسم پر ټاکلي نېټه پرځای شي.

خو سره له دې هم څرګنده نه ده چې؛ تر پلټلو وروسته به د انتخاباتو نتایج څه وخت اعلان شي او ایا نوی ولسمشر به په ټاکلې نېټه لوړه پرځای کړي او کنه؟


اشرف غني او عبدالله عبدالله د ملي وحدت پر حکومت سره ږغېدلي

ډاکټر عبدالله عبدالله او ډاکټر اشرف غني احمدزی

اسدالله لودین

کابل: د افغانستان د ولسمشرۍ دواړو کاندیدانو د شنبې په ورځ د ملي وحدت حکومت د جوړیدو پر څرنګوالي یو ځل بیا مخامخ خبرې وکړې.

د دواړو کاندیدانو انتخاباتي ډلې هیله مني دي چې په راتلونکو څو ورځو کې به د ملي وحدت حکومت په اړه ګډې هوکړې ته ورسېږي.

دوی وایي چې د اشرف غني احمدزي او عبدالله عبدالله له خوا اوس هم د ملي وحدت حکومت پر څرنګوالي او په دې برخه کې د جوړ کمیشن د دریمې کمیټې پر وړاندیزونو خبرې روانې دي.

د ډاکټر اشرف غني احمدزي د تحول او تداوم ډلې ویاند فیض الله ذکي مشال راډیو ته وویل چې اشرف غني احمدزی او عبدالله عبدالله د شنبې ورځې په ملاقات کې یوې سیاسي هوکړې ته نږدې شول.

فیض الله ذکي هیله وښوده چې دواړه کاندیدان به د ملي وحدت حکومت د جوړېدو په اړه د یوه لید لوري پر اساس سره سلا شي.

د دواړو کاندیدانو د شنبې ورځې ملاقات په کابل کې د ډاکټر عبدالله عبدالله په کوربتوب جوړ شوی وو. دا په داسې حال کې ده چې تیره اونۍ د دواړه کاندیدانو ترمنځ ورته ملاقات د اشرف غني احمدزي په کور کې شوی وو.

ټاکل شوې ده چې دواړه کاندیدان د ملي وحدت حکومت د جوړېدو په اړه د اختلاف نظر د له منځه وړلو لپاره د یکشنبې په ورځ هم ملاقات وکړي.

ولسمشر حامد کرزي هم د انتخاباتو د نتیجو پر ژر اعلان ټینګار کړی. د انتخاباتو خپلواک کمیشن ویلي چې که د رايو د پلټنو بهیر له ستونزو سره مخ نه شي نو تر یونیمې اونۍ به یې بشپړ کړي.


ننګرهار: د سولې په راوستو د ځوانانو کردار

د سولې په راوستو کې د ځوانانو د کردار تر سرليک لاندې په جلال اباد کې درې ورڅيني ښوونيز سيمینار د شنبې يا خالي په ورځ پای ته ورسیدو. په دې ښوونيز سيمينار کې پنځوس تنو ښځينه او نارینه ځوانانو ګډون کړی.

دغه درې ورځینی ښوونيز سيمينار د يو اين ډي پي او ځلانده افغانستان ټولنې په مالي او د ننګرهار د ځوانانو چارو امريت په تخنيکي مرسته جوړ شوی و چې د ولسواليو په کچه د ځوانانو د شوراګانو پنځوس تنو ښځينه او نارينه وو په کې ګډون کړی و. په سيمينار کې د سولې د راوستو په اړه ځوانانو ته بیلابیلې لارې چارې وښودل شوې.

د ننګرهار د ځوانانو چارو د امريت مشر مطیع الله احمدزي په دې اړه  مشال راډيو سره په خبرو کې وويل:

« ځوانان څومره مسووليت لري، څه بايد وکړي، د دې تر څنګ بايد چې د سولې لپاره کار وکړي، په خپلو کليو بانډو کې کومې شخړي ګوري، د دغه شخړو او منازعو په حل کې بايد ځوان رول ادا کړي. او وشي کولای چې دغو مشکلاتو ته د پای ټکی کيږدي.»

د ننګرهار ولايت مرستيال محمد حنیف ګرديوال په ځوانانو غږ وکړ چې خپلو هڅو ته عملي بڼه ورکړي.

« ډير زيات مشکلات د بد امنۍ دي، ننګرهار ولايت هم ترینه مثاتره دی، په ځينو ولسواليو کې موږ هم مشکلات لرو. خلک له ستونزو سره مخ دی، ټول ځوانان چې له کوره راووځي، دغه يو تشویش له ټولو سره وي چې خپل اولادونه يې ژوندي کور ته راستانه شي، د دې لپاره ده چې دغه حرکتونه بايد ډير نمایشي نه وي، په دې باندې یاید واقعي په صداقت او ايماندارۍ باندې کار وشي. »

د دغه ښوونيز سيمينار ښوونکي نورزیې  سيمينار ځکه ګټور وباله چې ګډونوال يې خپلو سيمو  ته د سولې له پیغام سره  ستنيږي.

« زیاتره ځوانان چې دلته راغلي، د ولسواليو څخه دي، په ولسواليو کې د ځوانانو شوراګانې لري، د دوی لپاره دغه سيمينار ځکه ګټور دی چې دوی د سولې په اړه دلته معلومات اخلي او بيا يې په خپلو سيمو کې د شوراګانو سره شريکوي.»
د سيمينار يو تن ګډونوال د سولې د راوستو په لار کې ياد سيمينار ډير ګټور وباله.

« قدرت الله شکیب يم، موږ ته په ژوند کې تر ټولو مهمه مسله سوله ده، که چيرې سوله په ټولنه کې راشي، امنيت راځي، که امنيت راشي، تعليم پرمختګ کوي، په مختلفو برخو کې موږ ځوانان کولای شوو چې رشد وکړو، پرمختګ وکړو، د سولې د راوستلو لپاره دغه ورکشاپ زموږ لپاره مفيده و.»


د سيميڼار ګډونوال په دې باور وو چې که دغه شان ښوونيز سيمينارونه په ولسواليو کې جوړ شي، ګټه به يې ځو برابره زیاته وي.
 


"د کندهار او بغلان امنيې قومندانان وستایل شو"

یو شمېر افغانانو هغه امنیتي چارواکي ستایلي دي چې د طالبانو د وژلو او قضایي سیستم ته يې د هغوي د نه سپارلو امر کړی دی.

خو د یو شمېر ولایتونو د امنيي قومندانانو د دې اوامرو په اړه د بشري حقونو ډلو اندیښنه ښودلې ده.

د کندهار او بغلان ولایتونو د امنيي قومندانان هغه دوه افغان امنیتي چارواکي دي چې په ډاګه يې خپلو سرتیرو امرکړی چې طالبان محکمو ته ونه سپاري بلکې د جګړې په ډګر کې يې له منځه یوسي.

یو شمېر هغو افغانانو چې د طالبانو پر وړاندې د حکومت پر نرم دریځ انتقاد کوي، د جنرال عبد الرازق او جنرال امین الله امرخیل دا ګام ستایلی دی.

د بغلان د امنېي قومندان استدلال کوي چې د افغانستان قضايي سیستم فاسد دی او نیول شوي وسله وال په ناڅرګندو دلایلو بیرته خوشې کیږي او د جګړې ډګر ته ستنیږي.

د کندهار د امنيي قومندان جنرال رازق بیا بل افغان امنیتي مقام دی چې خپلو سرتیرو ته يې امر کړی چې طالبان ژوندي پرینږدي.

نوموړی هم وايي، طالبان د بډو په بدل کې د محکمو له خوا بیرته خوشې کیږي.

د بشري حقونو د څارنې په نړېوال سازمان کې د افغانستان د برخې پلټونکي پاتریشیا ګوسمن مشال رادیو ته وویل، د جګړې په ډګر کې د طالبانو وژنه کومه قانونه ستونزه نه لري خو کله چې ژوندی او ټپي نیول کیږي نو د نړېوالو قوانینو له مخې يې وژل منع دي.

نوموړې وايي، کومو امنیتي چارواکو چې دا امرونه ورکړي هغوي په خپله د زندانیانو په شکنجه او په غیر قانوني وژنو تورن دي:

″موږ یقیناً شواهد لرو چې ښيي دا قومندانان په غیر قانوني وژلو، شکنجواو په توقیف ځایونو کې د زندانیانو په وژلو کې لاس لري. اصلي ستونزه دا ده چې د دغو سرغړونو په مساله کې له دغو کسانو یو هم له قضايي تعقیب سره مخ شوی نه دی.″

د طالبانو د وژلو او محکمو ته د هغوي د نه سپارلو په اړه د کندهار او د بغلان د امنيي قومندانانو د وروستیو امرونو په باب جمهوري ریاست تراوسه په ښکاره څه نه دي ویلي.

خو د ولسي جرګې یو شمېرغړي د دغو قومندانانو له غوښتنې سره موافق دي.

په ولسي جرګه کې د بدخشان د خلکو استازي زلمی مجددي وايي، که له تروریستانو سره هغه شان چلند چې هغوی د افغان سرتیرو پر وړاندې کوي ونه شي نو روان وضیعت به لا پسې خراب شي.


"ولسمشره د خدای په امان"

د پنجشنبې پر ورځ د نوې کرښې په نوم یو مدني بنسټ ((د خدای په امان ولسمشره)) تر سرلیک لاندې د ولسمشر حامد کرزي د دیارلس کلنو کړنو د څیړنې لپاره ناسته وکړه.

د دې بنسټ غړیو که له یوې خوا په تېره څه د باندې یوه لسیزه کې د ولسمشر د کړنو حمایت څرګند کړ، خو په ځینو مواردو کې يې د نوموړي پر فعالیتونو انتقادونه وکړل.

په همدې حال کې د افغانستان د جمهوري ریاست چارواکي وايي، چې د ولسمشر حامد کرزي حکومت په ورسیتو دیارلسو کلونو کې د هغو پرمختګونو سره چې درلودل يې، ځینو ستونزو سره هم لاس او ګریوان وو.

د نوې کرښې مسوولین وايي، چې د ځوانانو د ستونزو د حلولو له پاره هڅې کوي، چې د نویو لارو چارو له لارې ځوان نسل ته پاملرنه د افغانستان د نوي حکومت په کاري لومړیتوبونو کې ځای ولري.

یو شمېر ځوانانو د ولسمشر په کاري دوره کې د نوموړي د کړنو څخه ملاتړ څرګند کړ او ویل يې، چې په ځینو برخو کې د ولسمشر فعالیتونه د ځوانانو د پرمختګ لامل شوي دي.

د یاد بنسټ یوه غړي ادریس وویل، چې ولسمشر کرزي تل د ځوانانو څخه ملاتړ کړی دی:

((کرزی راباندې ګران دی، ماته يې خدمت کړی، ځوانانو ته يې هم خدمت کړی، ایا په افغانستان کې اساسي قانون وو، چې له څه باندې لسو کالونو راهیسې دې د پلي کیدو وړ وي، څوک چ ېوتونید افغان د افغان په نوم وپیژندل شي، نه د تروریست او القاعده په نوم، همدا کرزی وو.))

په همدې حال کې د دې بنسټ یو شمېر نور غړي د ولسمشر د کاري دورې څخه ناخوښه مالومیدل او په ځینو برخو کې یې د ولسمشر پر لږو کارونو نیوکې کولې.

د دې بنسټ یوه بله غړې مریم عطايي وايي، چې ولسمشر نه دی توانیدلی، چې په تېره څه د پاسه یوه لسیزه کې د ښوونې او روزنې، امنیت، د ښځو حقونو او اقتصاد په برخو کې خپل مکلفیتونه په  ښه ډول ترسره کړي.

له بلې خوا د جمهوري ریاست چارواکي وايي، چې د تېرو دیارلسو کلونو په اوږدو کې د ولسمشر حامدکرزي حکومت د ځنو پرمختګونو سره، سره د ستونزو سره هم مخامخ وو.

د ولسمشر کرزي ویاند ایمل فیضي ازادۍ راډیو ته وویل، هغه ستونزې چې اوسمهال شتون لري، ښايي د دې هېواد په راتلونکې حکومت کې هم وجود ولري:

((نظریات چې وړاندې شول د افغانستان د واقیعتونو ښکارندوی دي، دا واقیعتونه هم خواږه وو او هم ترخه، یقیناً چې لاسته راوړنې مو هم درلودې او ستونزې هم، اوس هم شته او شاید په راتلونکو څو کالونو کې هم واوسي او په دې سترګې نه پټوو، چې افغانانو به په دیارلسو کالونو کې زغملي وي.))

دا په داسې حال کې ده، چې د ولسمشر حامدکرزي د کارې دورې په موده کې په افغانستان کې د بیان د ازادۍ، بیارغونې، مخابراتو، د حکومت د جوړښت او په یو شمېر نورو برخو کې بنسټیز بدلونونه راغلي دي.

سوله او د امنیت ټينګښت هغه موارد دي، چې تر اوسه يې ولس په اړه اندیښنې لري،  خو د جمهوري ریاست د داوړو کاندیدانو ورورستۍ موافقې خلکو سره دا هیلې پیدا کړي، چې ښايي سولې او امنیت ته به د افغانستان راتلونکې حکومت پام ډېر کړي.

نجیب الله الوخېل-کابل


د ننګرهارځواکونو ته درې هيلي کپټرې ورکړل شوې

د افغانستان د ختيځ زون له هوايي ځواک سره  د افغانستان د دفاع وزرات له اړخه د درېو هیلي کپټرو مرسته وشوه. د هوايي ځواک چارواکي وايي چې له دغو چورلکو څخه به په فوځي اکمالاتو سربیره، د طبیعي پيښو پر مهال د ولسي وګړو مرسته هم کوي..

د افغانستان د دفاع وزرات يوه پلاوي، د پنجشنبې يآ زیارت په ورځ د ننګرهار په هوايي ډګر کې د دغه ولايت د چارواکو په وړاندې  درې هيلي کپټر یا چورلکۍ  د ختيځ زون هوايي ځواک په واک کې ورکړې.

 په دې موقع د ننګرهار ولایت مرستیال محمد حنیف ګردیوال د په یوې خبري ناسته کې رسنیو ته وویل،چې له دې وړاندې په ختیځه سیمه کې  افغان هوايي ځواک د یو لړ ستونزو سره مخ و،چې د ولایت مقام په غوښتنه د ملي دفاع وزارت اوس دپاره درې څرخي الوتکې د ننګرهار هوايي ډګر سره مرسته وکړه او د نورو الوتکو ژمنه يې هم کړې:

«د زخميانو او شهيدانو په انتقال کې د اکمالاتو په رسولو کې دا يوه لويه لاسته راوړنه ده چې هميشه به موږ يا بهرنيو ځواکونو ته وينا کوله، هغوی به هم کله دې ته اماده وو او کله نه وو. موږ د ننګرهار د ولایت د مقام په غوښتنه چې هميشه به مو کوله، فعلاٌ لپاره دغه درې باله دغه درې هيلي کپتر رارسيږي او د دې نه وروسته به نورې هم چې تقریباٌ شپږ يا اوه به برابري.»

په ختیځ زون کې د ۲۰۱ سیلاب قول اردو قومندان تورن جنرال محمد زمان وزیري وویل، دوی به له دې الوتکو څخه امنيتي ځواکونو ته په اکمالاتو سربيره  په بیړنیو حالاتو کې د ملکي خلکو مرسته کوي.

«د دې هلي کپترو له راتګ سره واقعاٌ زموږ ډيرې ستونزې حل کيږي. زخميان او شهيدان مو پر وخت او زمان تخلیه کيږي، په ليرو پرتو جزوتامونو کې، سرحدي پوستې او زموږ خپلې پوستې کې که ضرورت پيښيږي، په عین وخت کې به استخدام شي، دغه خپله واضح ده چې مشکلات رفع شول.»

د افغانستان د هوايي ځواک عمومي قومندان جنرال عبدالوهاب وردګ ژمنه وکړه،چې دوی به په نیږدې وخت کې نورې الوتکې د ختيځ زون د هوايي ځواکونو په واک کې ورکوي:

« يوه بله هم ورکوو چې څلور شي، دا به په انتقال د مواد لوژیستکي، او تخليه د زخميانو او شهيدانو او د ملکي خلکو په خدمت کې به هم وي، په اضطراري حالاتو کې ليکن د دې د حمایه لپاره يوه جوړه يا دوه باله هيلي کپټر نور هم ورکوو. په هغو څایونو کې چې لوړ تهدید دی، هلته به دوی حمایه کوي.بر علاوه د دې يوه ترانسپورتي هم ورکوو، تر اخر د ميزان پورې.»

په ختیځ زون کې د ملي اردو ځواکونو د د چارواکو په وینا  د دوی ځمکنۍ قواوې له پخوا نه پوره  تجهیز وې، اوس چې ورته هوايي ځواک په واک کې ورکړل شو، دوی به په راتلونکې کې ډيرې لاسته راوړنې ولري.
 

 


د ځاځي میدان خلک بیارغونه او وړ ټولنیز خدمتونه غواړي

د خوست د ځاځي میدان ولسوالۍ مشران او اوسیدونکي د روغتیا، پوهنې او بیا رغونې په برخو کې د حکومت د پاملرنې غوښتنه کوي.

یو شمېر سیمه والو مشال راډیو ته وویل، چې د دوی په ولسوالۍ د خلکو په همکارۍ امنیت ټینګ دی او د بیارغونې د کارونو له پاره په کې ښه شرایط برابر دي، خو بیا هم په دې سیمه کې د پام وړ کارونه، نه دي شوي او خلک يې د ژوند په هره برخه کې د ګڼو ستونزو سره مخامخ دي.

په همدې حال کې د خوست ځايي چارواکي وايي، چې ځاځي میدان ولسوالۍ ته پاملرنه يې د کارونو په لومړیتوبونو کې ده او دوی هڅه کوي، چې په یاده سیمه کې د بیارغونې یو شمیر پروژې پلي کړي.

د خوست د ځاځي میدان ولسوالۍ اوسیدونکې د ځايي ادارې او نورو مرسته کوونکو ادارو څخه غواړي، چې په یاده سیمه کې د روغتیا، پوهنې او  بیارغونې په برخو کې کارونو ته توجه زیاته کړي.

دوی وايي،  ځاځي میدان د افغان حکومت له خوا د سولې د ولسوالۍ په نوم نومول شوې او خلک يې په ټولو برخو کې د حکومت سره همکاري لري، خو بیا هم لکه څرنګه چې ښايي  دې سیمې ته پاملرنه نه ده شوې.

د ځاځي میدان ولسوالۍ د الګډې د سیمې اوسیدونکی خان وزیر د یادې ولسوالۍ د اوسیدونکیو ځنې مهمې غوښتنې داسې په ګوته کوي:

((زموږ د الګډې نه تر دڼیو پورې ډېر اوږد سړک پروت دی، مخکې يې پلچکونه درلودل، خو اوس يې پلچکونه ړنګ دي، سړکونه خام او کچه دي، یانې خلک په نږدې وخت کې خوست یا بل ځای ته نه شي رسیدلای، کلینکونو کې مو هم یو تن نارینه ډاکټر وي، خو ښځینه ډاکټره په کې نه وي، دوايي نه لرو، کلینیک مو یو ورځ خلاص وي او دوه ورځې بند وي.))

د ځاځي میدان ولسوالۍ اوسیدونکی سیلاب نور اکاخېل وايي، چې د دوی ولسوالي د سولې په نوم نومول شوې، خو د امتیازاتو څخه يې نه دي خبر او نه دوی ته په دې برخه کې کوم ځانګړي کارونه او پروژې ترسره شوي دي:

((څومره سوله چې په ځاځي میدان کې شته او د دې نظام د ټینګښت له پاره زموږ ولسوالۍ څومره قربانۍ ورکړي دي، هومره کار ورته چا نه دی کړی، بل دا چې ځاځي میدان د سولې ولسوالۍ په نوم نومول شوېده، خو هغه ځانګړي امتیازات نه دي ورکړل شوي او که ورکړل شوي وي، نو نه پوهیږو چې هغه به چا وړي وي.))

د ځاځي میدان ولسوالۍ قومي مشر محمد حسین وايي، چې د ولسوالۍ د محکمې او څارنوالۍ چارې يې هم نیمګړي دي:

((موږ په ځاځي میدان ولسوالۍ کې ډېرې نیمګړتیاوې لرو، ځکه څارنوال نه لرو، قاضي نه لرو، که وي نو کار نه کوي، چې بیا کوم کار کوي نو خلکو ته مشکل جوړوي او خلک په نورو ستونزو کې ایساریږي.))

د مشرانو جرګې د نړیوالو اړیکو کمیسیون رئیس عارف الله پښتون مشال راډیو سره په خبرو کې د ځاځي میدان د خلکو اړتیاوې مني او زیاتوي، چې یو ځل بیا به د مشرانو جرګې په عمومي مجلس کې د دې خلکو غږ را اوچتوي:

((موږ هم په وار وار سره د مشرانو جرګې په عمومي مجلسونو کې دفاع کړېده او دا زموږ دنده ده، وظیفه مو ده او وجیبه مو ده، موږ به انشاالله یو ځل بیا د ځاځي میدان ولسوالۍ د خلکو غوښتنې په ټینګه هلته یادوو، تر څو دا خلک خپل حقه حقوق ترلاسه کړي، لکه څرنګه چې دوی خپل نظام ته وفاداره دي، باید زموږ دولت هم دوی ته لاس ورکړي.))

د خوست ولایت مقام مطبوعاتي مسوول او ویاند مبارز محد ځدراڼ مشال راډیو ته وویل، چې د خوست سیمه ییزې ادارې د سیکا یا ثبات د برنامې یو شمېر پروژې ځاځي میدان ته ځانګړي کړي او هڅه کوي، چې په نورو برخو کې هم د خلکو یادو شویو ستونزو او غوښتنو ته رسیده ګي وکړي:

((موږ د نورو ولسوالیو تر څنګ ځاځي میدان ولسوالي ته هم د بیا رغونې په برخه کې لازمه پاملرنه کړې ده، موږ د بیا رغونې په برخه کې د بنسټیزو پروژو د تطبیق له پاره خپل غږ تر نړیوالو مرستندویه ټولنو او د مرکزي حکومت تر سکټوري وزارتونو رسولی او زموږ دغه توجه به د دوی له پاره لا زیاتیږي، زموږ هلې ځلې جریان لري، چې دغه ولسوالۍ ته زیات شمېر د بیا رغونې پروژې راجلب او هلته يې په عملي ډول سره تطبیق کړو.))

د یادونې وړ ده خوست د افغانستان په سویل ختیځ کې د ګڼ میشتو ولایتونو څخه دی، چې اوسیدونکو يې تل د ټولنیزو خدمتونو له لږوالي شکایت لري، خو ځايي اداره وايي، چې د سکټوري وزارتونو او مرستندویه موسسو څخه د پروژو او وړ خدمتونو د وړاندې کولو غوښتنې کړي، خو هغوی پوره مرسته نه ده کړې


په غزني کې ديارلس تنه طالب وسله وال مړه او ټپيان شول

چارواکي وايي، د غزني په اندړو ولسوالۍ کې د طالب وسله والو او ملي سرتېرو تر منځ نښته شوې ده چې پکې اته تنه وسله وال وژل شوي او پنځه نور ژوبل دي.

دغه نښته نن سهار د اندړو ولسوالۍ په حيبيب ګوډلو سيمه کې شوې ده.

د غزني ولسوال قاسم خان دېسيوال وايي، لومړی طالب وسله والو د پوليسو پر ځينو پوستو بريدونه وکړل او بيا وروسته د دواړو غاړو تر منځ نښته ونښته.

دی وايي، په نښته کې اته تنه وسله وال وژل شوي دي او زياتوي چې کېدای شي پکې پاکستاني وسله وال هم شامل دي.

د ده په خبره، له بريد کوونکيو څخه د پنځو تنو وسله والو جسدونه د جګړې په ميدان کې پاتې شوي دي.

ولسوال وايي، په دغه نښته او يوه چاودنه کې درې تنه سرتېري هم سربېرن ژوبل شوي دي چې دا مهال يې روغتيايي حالت د ډاډ وړ ښودل شوی دی.

تر اوسه پورې لا طالب وسله والو په دې اړه څه نه دي ويلي.

په دې ورستيو کې يو ځل بيا د غزني په بېلابېلو ولسواليو کې د طالب وسله والو او ملي سرتېرو تر منځ نښتې زياتې شوې دي، خو زيات وخت د طالب وسله والو غاړې ته په مرګ ژوبله پای ته رسېږي.

 

مهم موضوعات