شنبه 23 مې 2015 سیمه ییزوخت 12:12

افغانستان

په پکتیکا کې د پخواني والي د ټاکل کیدو غوښتنه

د جمعې پر ورځ د پکتیکا د ولایتي شورا غړو، یو شمېر دیني عالمانو، قومي مشرانو او مدني فعالانو د یوې خبري ناستې له لارې د مرکزي حکومت څخه وغوښتل، چې د دې ولایت له پاره بېرته پخواني والي عبدالکریم متین ورولیږي، ځکه دوی متین د یاد ولایت حالاتو او غوښتنو ته په کتو د ولایت د رهبریت له پاره وړ شخص ګڼي.

پکتیکاوال دا غوښتنه په داسي حال کې کوي، چې د سیمه ییزو ارګانونو خپلواکې ادارې د ولسمشر په لارښوونه د پکتیکا په ګډون د اتو ولایتونو لپاره نوي والیان معرفي کړي دي.

د پکتیکا د ولایتي شورا مرستیال نعمت الله بابري په دې مطبوعاتي غونډه کې وویل، چې پخواني والي عبدالکریم متین په تېرو څلورو میاشتو کې په دې ولایت کې د پام وړ کارونه ترسره کړي دي.

نوموړي زیاته کړه، چې د پکتیکا د پخواني والي خبرې په ځینو رسنیو کې ناسمې تعبیر شوي او اصلي مطلب يې نه دی خپور شوی:

((د ولس په استازیتوب دا خبره کوو، چې زموږه والي عبدالکریم متین د خپل ماموریت پر مهال دلته ډېر مثبت کارونه کړي دي، د ولس په زړونو کې يې خپل ځای پیدا کړی ده، نو موږ دا غواړو چې دی بېرته راشي او دا د ولس غوښتنه ده.))

قومي مشر وکیل پاچاخان وویل، عبدالکریم متین پکتیکا ته له یوه ښه پلان او ښه نیت سره راغلی وو، د ولسمشر د ښې لاس خطاب ورته کیده، خو ولې د شپږو میاشتو نه په کمه موده کې ایسته شو او ولې ولسمشر چاته چې خپل ښې لاس ویل، ورڅخه تېر شو:

((ولسمشره دې والي ته دې حداقل شپږ میاشتې وخت هم ورنکړ، د ولس د خوښې پوښتنه دې هم نه وکړه، که چې موږ دده استعداد ولیده، هغه یو انجینر وو، له ولسونو سره يې ښه سلوک لاره، متقابل احترام يې لاره، په پروګرامونو يې شروع وکړه، نو اوس موږ دې ته حیران یو، چې ولسمشر د خپل ښې لاس نه ولې تېر شو.))

د مدني ټولني فعال محمدالله همتیار هم وویل، چې د پکتیکا نوي والي د خلکو په زړونو کې ځای پیداکړی وو، د دې ولایت فلج ادارې يې په تحرک او حرکت راوستې.

دا په داسي حال کې ده، چې نږدې دوه اونۍ وړاندې هم د پکتیکا خلکو د یوه سوله ییز لاریون په ترڅ کې د افغانستان د حکومت له امنیت شورا نه غوښتنه کړي وه، چې د پکتیکا والي عبدالکریم متین د ګوښه کېدو پرېکړه دې بیرته واخلي.


“ تر وسله والو مخکې باید له پاکستان سره سوله وشي”

افغان ولسمشر محمد اشرف غني ويلي، له وسله والو مخالفینو سره تر سولې مخکې باید له پاکستان سره سوله وشي.

بېګا ماښام په کابل کې د افغانستان لپاره د تماس نړیوالې غونډې ته د وینا پر مهال نوموړي وویل، پاکستان له افغانستان سره یو نااعلان شوې دښمني روانه کړې وه چې اعتراف یې هم کړی.

اشرف غني زیاته کړه چې هغو وسله والو ته ښه راغلاست وايي چې سوله کول غواړي، خو د سولې مخالفو وسله والو پر ضد به له زوره کار اخلي. 

"موږ د یوې غبرګې سولې په لټه کې یو؛ یوه د افغانستان او پاکستان ترمنځ سوله او بله د افغان حکومت او وسله والو سیاسي مخالفینو ترمنځ سوله.

له موږ سره یوه نااعلان شوې دښمني روانه وه چې زموږ پاکستاني همکارانو اعتراف هم پرې کړی. دا د دوو دولتونو ترمنځ مقدماتي سوله ده؛ خو د دې کار لپاره باید پر تېرو میراثونو برلاسي شو."

ښاغلي غني زیاته کړه، دی د پاکستان د وزیر اعظم نوازشریف له دې وینا چې د پاکستان له خاورې به هېچا ته د افغانستان پرضد د کار اخیستو اجازه نه ورکوي؛ ډېر خوشاله شوی، خو ده ټینګار وکړ چې پاکستان باید خپله دا ژمنه په عمل کې ثابته کړي.

د پخواني ولسمشر حامد کرزي حکومت په تېرو دیارلسو کلونو کې له وسله والو طالبانو سره د سولې لپاره خورا زیاتې؛ خو بې نتیجې هلې ځلې وکړې.

د ولسي جرګې د نړېوالو چارو د کمیسیون غړی نادرخان کټوازی هم باور لري چې سوله باید له پاکستان سره وشي؛ ځکه دا هېواد د افغانستان جګړې اصلي مقابل لوری دی:

"منطق هم دا تقاضا کوي چې اول له هغه چا سره چې طالبان یې په غېږ کې نیولي او طالبان یې روزي باید له هغه سره روغه وکړو ترڅو زمینه دې ته برابره شي چې له طالبانو سره روغه وکړو.

د ولسمشر دا خبره زه منطقي بولم ځکه چې تېر حکومت کې هم همدا د سولې شورا وه او پخواني ولسمشر پاکستان ته تقریباً شل سفرونه وکړل مګر هلته زموږ ډېر وخت په فرعي مسایلو تېر شول د مثال په ډول: څو سفرونه ولسمشر د ملابرادر د خلاصولو لپاره وکړل چې هېڅ نتیجه یې نه درلوده."

ښاغلی کټوازی وايي، د پاکستان پر وړاندې د اوسني حکومت دریځ د پخواني حکومت په پرتله ډېر قاطع دی:

"ولسمشر په ډېر قاطعیت سره پاکستان ته ویلي دي چې تاسې د افغانستان په اړه په خپله پالیسۍ کې عملي بدلون راوستی شئ کنه؟ که یې راوستی شئ، نو د پاکستان حکومت ته تر نهو میاشتو پورې وخت شته چې د افغانستان په اړه خپله پالیسي بدله کړي او موږ په دې پوهېږو چې د افغانستان وسله وال مخالفین چې دي هغوی ټول د پاکستان له خوا حمایه کېږي او له دې پاکستان هم انکار نه کوي او نه یې کولای شي."

ولسمشر اشرف غني په خپله وینا کې زیاته کړه هغو وسله والو ته چې سوله کوي ښه راغلاست وايي، خو زیاته یې کړه چې د سولې له مخالفو طالبانو سره به د زور په ژبه خبره وشي.


پکتیکا: د حضرت بلال ښوونځي له پاره نوې وداني جوړه شوه

د پکتیکا په مرکز ښرنه کې د حضرت بلال ښوونځي له پاره د دیارلسو میلیونو افغانیو په لګښت د نړیوال بانک په مالي لګښت نوې ودانۍ جوړه او ګټې اخیستنې ته وسپارل شوه.

یاد ښوونځی، چې د پکتیکا په نمونوي یا بیلګه ییزو ښوونځیو کې راځي او د زدکړو په ښو عملي او نظري وسایلو سمبال دی، د زړې ودانۍ تر څنګ د دې نوې وداني په جوړیدو سره به يې ډیری ستونزې هوارې شي.

تیره ورځ د پکتيکا د پوهنې رئيس کوچي ځاځي د دې ودانۍ په پرانیستغونډه کې رسنیو ته وویل:

((دغه ودانۍ د پوهنې وزارت د انکشافې بوديجي څخه د نړیوال بانک په مالي مرسته د دیارلسو میليونه افغانيو په لګښت ديو کال په موده کې جوړه او ګټې اخيستنې ته وسپارل شوه، دا وداني ۸ تدريسي او څلور اداري خونې، يوه د کمپیوټر خونه، یوسلو شل متره راچاپیره دیوال، تشنابونه او نور اړوند ملحقات لري.))

د پکتيکا مرستيال والي عطا الله فضلي، د دې ودانۍ په جوړيدو خوښي وښوده او زياته يې کړه، چې په دې سره به د ليسې د ښوونکو او زده کوونکو ډيری ستونزې حل شي.

نوموړي له ښوونکو او زده کوونکو د دې ليسې د ودانۍ او نورو ملحقاتو د ښې ساتنې غوښتنه وکړه.

قومي مشر حاجې پاچا خان شرنوال په خپلو خبرو کې د پوهني له وزارت څخه غوښتنه وکړه، چې د پکتیکا د نورو ښوونځیو له پاره هم ودانۍ جوړې کړي، ځکه چې د ده په خبره د پکتيکا ډيری ښوونځي ودانۍ نه لري او زده کوونکي پرته له سیوري په ډېرو مشکلاتو کې لوستونه وايي.

د حضرت بلال د ليسې امر عبدالحميد وويل، چې دا وداني د يو کال په موده کې په پاخه او اساسي ډول جوړه شوې، او په دې سره به د دوی د لېسې ښوونکو او زده کوونکو ته ډېرې اسانتیاوې رامنځته شي.

هغه له مسئولینو غوښتنه وکړه چې د کمپیوټر خونې او کتابتون د نیمګړتیاوو په پوره کولو کې دې هم ورسره مرسته وشي.

د يادونې وړ ده، چې پکتيکا اوسمهال ۳۵۷ بابه ښوونځي لري، چې له دې جملې زياتره ښوونځي یې ودانۍ نه لري او زده کوونکي يې په بیدیا کې خلاصې هوا ته زده کړې کوي.


په پکتیکا کې د وسله والو د دوو قوماندانانو په ګډون ۱۵ تنه وژل شوي

نن د پنجشنبې په ورځ سهار وختي یو شمېر وسله والو د پکتیکا ولایت د اومنې ولسوالۍ په مربوطاتو کې پر امنیتي پوستو ډله ییز بریدونه کړي، چې د افغان ځواکونو په ځوابي عمل کې د وسلوالو د دوو قوماندانانو فاتح او کاروان په ګډون پنځلس تنه وژل شوي او اوه نور ټپیان شوي دي.

په دې جګړه کې د وسلوالو څخه پنځه مړي هم د جګړې په سیمه کې پاتې شوې دي.

د پکتیکا ولایت سرپرست امنیه قوماندان نثاراحمد عبدالرحیمزي په یوه خبري ناسته کې د رسنیو خبریالانو ته وویل، چې خواوشا درې سوه تنو وسلوالو د اومنې ولسوالۍ په سپینه کلي کې د امنیتي ځواکونو پر پوستو ډله ییز بریدونه وکړل، چې له کبله يې یاده مرګ ژوبله وسلوالو ته واوښته.

ده زیاته کړه، چې په دې نښتو کې پنځه سیمه ییز پولیس هم ټپیان شوي، چې ټپونه يې برسیرن دي:

((نن سهار د ۴ بجو په شاوخوا کې د دولت وسله والو مخالفینو د دې ولایت د اومنې ولسوالۍ په سپینه کلي کې د ۳۰۰ تنو په شاوخوا کې وسلوالو مخالفینو پر امنیتي پوستو ډله ییز برید تر سره کړ، چې د امنیتي ځواکونو د شدید مقاومت په ترڅ کې د دښمن د دوو قوماندانانو هر یو فاتح او کاروان په شمول ۱۵ تنه ووژل شول او ۷ نور ټپیان شوي دي.))

عبدالرحیمزي وړاندې وویل، امنیتي سرتیري وتوانیدل په لږ وخت کې د مخالفینو دا بریدونه په شاه وتمبوي.

د مرکز شرنې د ولایتي روغتون یو تن ډاکټر وویل، چې دوی ته د جګړې له ډګره پنځه تنه ټپیان شوي سیمه ییز پولیس وروړل شوي، چې د یو تن حالت يې نازک دی.

دا په داسې حال کې ده، چې درې ورځې وړاندې هم د پکتیکا د مرکز ښرنې اړوند د خواجه خیلو کلي کې هم د دولتي سرتیو او وسلوالو طالبانو تر منځ جګړه شوې وه، چې دواړو غواړو په کې یوه او بل لوري ته د مرګ ژوبلې د اړولو ادعا کړې وه.

د دې پیښې په اړه کومې وسلوالې ډلې رسنیو ته څه نه دي ویلي.

 


په خوست کې د کیسه ییزو ژانرونو مینه وال ډېر دي

په خوست کې یو شمېر لیکوال او فرهنګیان وايي، چې دا مهال په خلکو کې په ځانګړي ډول د ځوانانو په منځ کې د کتابلیکنې او د کتاب د مطالعې دود په خوریدو دی او خلک تر پخوا زیات کتابونه رانیسي او لولي يې.

دوی زیاتوي، که څه هم د ټولنې پرمختګ تر ډېره علمی کتابونو مطالعې او زده کړې پورې تړلی، خو په دې ځای کې اکثره ځوانان کیسه ییز ژانرونه او شعري ټولګې خوښوي، چې د دوی په وینا د دې ژانر مطالعه هم د علمي مطالعې د دودولو له پاره اغېزمنه تمامیږي.

د پنجشنبې په ورځ په خوست کې د کتاب اونۍ لمانځغونډه، چې د اطلاعاتو او فرهنګ ریاست په نووښت د ګڼو لیکوالو او فرهنګیانو په ګډون جوړه شوې وه، لیکوال او ژورنالېست سپین روان نورزي مشال راډیو ته وویل که څه هم په ځوانانو کې د علمي مسائیلو مطالعه پیدا شوې، خو ځوانان تر ډیره ناولونه، شعرونه او لنډې کیسې لولي:

((د کتاب پلورنځیو د ارقامو له مخې په ځوانانو کې د علمي کتابونو تنده هم یو څه پیدا شوې ده، ځکه چې اوس دلته پوهنتونونه فعال دي او ځني ځوانان غواړي، چې علمي او مسلکي کتابونه واخلي، خو ډیری مارکیټ د ناولونو، شعرونو، لنډو کیسو او د نورو بیلابیلو کیسه ییزو ژانرونو د کتابونو دی.))

شاعر او خبریال طالب منګل وايي، چې په خوست کې د کتابونو د چاپ او خپراوي له پاره د تخنیکي اسانتیاوو او چاپ خانو نه شتون او په همدې توګه د مسوولو ادارو له خوا د لیکوالو نه هڅونې په دې ولایت کې د کتابلیکنې او کتاب د مطالعې بهیر کمزوری کړی دی:

((په خوست کې موږ لیکوالان او شاعران لرو، په زیاته کچه کتابونه چاپ شوي هم دي، خو لکه څرنګه چې په ځینو نورو فرهنګي سیمو کې ده، په هغه شان دلته د کتابونو چاپ دلته نشته، دلته تر اوسه هم د چاپ خانو په برخه کې ستونزې شته او د لیکوالو او فرهنګیانو د هڅونې په لاره کې هم ستونزې شته.))

د خوست یو تن ځوان لیکوال سیف الله غریبیار، چې د خپل لږ عمر په اوږدو کې يې د روغتیا، اروا پوهنې، ادب، اسلامیاتو او نورو ټولنیزو بر خو کې ۳۵ عنوانه بیلابیل کتابونه لیکلي او ژباړلي دي، بیا وايي چې که څوک ژباړې او کتابلیکنې ته د ورځې لږه برخه هم بیله کړي، نو دا کار کولای شي.

وزیر محمد روغ لیونی په افغانستان کې د پښتو ژبې هغه استثنايي شاعر دی، چې په دې ژبه يې ۲۳ عنوانه شعري ټولګې چاپ او خپرې شوې دي.

دی چې ساده او عام فهمه شاعري کوي، وايي چې ټولنه يې تر ډېره نالوستې ده، نو ځکه مغلق او پیچلي شعرونه نه لیکي.

بلخوا د خوست د اطلاعاتو او فرهنګ رئیس محمدامین شاه الفت وايي، چې د کتاب اونۍ له لمانځغونډې څخه يې ستره موخه داده، چې د ټولنې په ځوان کهول کې د کتابلیکنې او کتاب لوستنې دود خور کړي.

دا په داسې حال کې چې په ورته توګه د خوست په ګاونډ پکتیکا ولایت کې هم د اطلاعاتو او فرهنګ ریاست، لنکن مرکز او یو شمېر مدني ټولنو له خوا د کتاب اونۍ ولمانځل شوه، د پکتیکا فرهنګیانو هم د

خوست په شان د یاد ولایت په مرکز او ولسوالیو کې د یو شمېر اساسي کتابتونونو د جوړولو غوښتنه وکړه.


کابل: معصوم ستانکزی د دفاع نوی کاندید وزیر

معصوم ستانکزی د دفاع د نوي کاندید وزیرپه توګه معرفي شو،ولسمشر محمد اشرف غني نن (پنجشنبه) د تماس د نړېوالې ډلې په غونډه کې د وینا پر مهال دا اعلان وکړ.

 

دا درېیم ځل دی چې د ملي وحدت حکومت د دفاع وزارت لپاره کاندید معرفي کوي.

ولسمشر محمد اشرف غني چې د پنجشنبې پر ورځ یې د تماس نړېوالې ډلې یوې غونډې ته د ارګ په ماڼۍ کې وینا کوله وویل، چې معصوم ستانکزی به د افغانستان راتلونکی دفاع وزیر وي:

((زه په خوشحالۍ سره دا اعلانوم چې ښاغلی ستانکزی به زموږ راتلونکی د دفاع وزیر وي. نوموږ به د دفاع ټیم ولرو له نوي لوی درستیز او د دفاع وزارت له لومړي مرستیال سره. ))

که څه هم ولسمشر دا روښانه نه کړه، چې د لوی درستیزپه توګه څوک ټاکل شوی دی، خو راپورونه وایي، چې جنرال قدم شاه شهیم دغه پوسټ ته ټاکل شوی دی.

معصوم ستانکزی له دې وړاندې د افغانستان سولې د عالي شورا د دارالانشا رییس او د مخابراتو وزیر و.

خو دا لامعلومه نه ده چې نوموړی به کله د باور رایې د اخیستلو لپاره ولسي جرګې ته معرفي شي.

له دې مخکې جنرال افضل لودین هم دغه وزارت ته کاندید و، چې د اجرائیه ریاست له مخالفت سره مخامخ شو. 

اوسنی لوی درستیزجنرال شیر محمد کریمي هم د دفاع وزارت لپاره یو له کاندیدانو څخه و، چې د ولسي جرګې له لوري ورته کافي رایه ورنه کړل شوه.

دغه شان ویل شوي و، چې د دفاع وزارت اوس مهالی پيژندوال عبدالله خان به دغه څوکۍ ته د نوماند په توګه معرفي شي.

په همدې حال کې کارپوهان وایي، چې ښاغلی ستانکزی کافي پوځي تجربه لري او د ولسمشر دا انتخاب پرځای بولي.

د پوځي چاروکارپوه حی ګل سلیمان خیل له مشال راډيو سره خبرو کې د معصوم ستانکزې په اړه داسې نظرڅرګند کړ:

((معصوم ستانکزی یو تعلیم یافته، له حربي پوهنتونه فارغ او قوي منصب دار دی.

په پوځي برخه کې قوي تجربه او ډیر شاګردان لري او د دفاع وزارت لپاره ډير مناسب کس انتخاب شوی دی.))

دا په داسې حال کې ده، چې د افغانستان  دفاع وزارت له تیرو نږدې اتو میاشتو راهیسې د سرپرست له لوري اداره کېږي او په افغانستان کې ناامنۍ ورځ تربلې زیاتیږي.

خلک او د ملي شورا غړي په افغانستان کې د ناامنیو د زیاتیدو یو علت د دفاع وزارت د رهبرۍ نه موجودیت بولي.

خو حکومت او په خپله ولسمشر اشرف غني وایي، چې هېڅ کله به د افغانستان کوم ښار د وسله والو له لوري سقوط ونه کړي او د اوسني وضعیت د کنټرول لپاره د افغان ځواکونو پر وړتیاو ډاډ څرګندوي.

 


خوست: مدني ټولنې د سولې په بهیر کې ونډه اخلي

په خوست کې د عدالت غوښتنې په نوم د مدني ټولنو یوه داسې شبکه جوړه شوه، چې هغه به تر ډېره په ټولنه کې د سولې، تفاهم او جوړجاړي له پاره کار کوي.

یاده شبکه چې د یوناما یا د ملګرو ملتونو د مرستندویه پلاوي د سیمه ییز دفتر په تخنیکي ملاتړ به کار پیلوي، د خلکو شکایتونه، اړتیاوې او غوښتنې به د حکومتي چارواکو سره شریکوي او هغه ټول لاملونه به په ګوته کوي، چې د هغې له امله په ټولنه کې ستونزې، شخړې او خوابدۍ پیدا کیږي.

د چارشنبې په ورځ د مدني ټولنو د عدالت غوښتنې شبکې د کار په پیلغونډه کې مدني فعال زاهدشاه انګار مشال راډيو ته وویل، چې دا شبکه به په لومړي ګام کې سیمه ییزو ستونزو ته ډېر پام واړوي او په دویم ګام کې به د هېواد په کچه د سولې پروسې له پاره اسانتیاوې برابروي:

((دا شبکه یا مدني خوځښت به د دې جوګه شي، چې د تفاهم له پاره زمینې برابرې کړي، په خوست کې لا تر اوسه د قومونو تر منځ، د کورنیو تر منځ او د افرادو او اشخاصو تر منځ ډېرې زیاتې منازعې موجودې دي، په دویم ګام کې به د سولې له پاره چې هغه یوه لویه پروسه ده، د افغانستان په کچه پروسه ده، نو د خوست په سطحه به د هغې دپاره هم اسانتیاوې او زمینې رامنځته کړای شي.))

د خوست درې تنه مدني فعالانې میرمن سعادت، نعت بي بي عمري او نسرین احساني وايي، چې دا شبکه به د خلکو مشکلات چارواکو ته رسوي، د هغو خلکو مخنیوی به کوي، چې د سولې د پروسې د پرمخبیولو له پاره په روابطو راغلي وي یا د جګړې پر ښکیلو خواوو اغېز ونه لري او د حکومت او خلکو تر منځ به هم تفاهم ته زمینه برابروي.

د مدني ټولنې یو بل تن غړی سپین روان نورزی د مدني ټولنو د عدالت غوښتنې د شبکې تاسیس له دې کبله ګټور ګڼي، چې دا به حکومتي ادارې هم د خلکو د ستونزو هواري ته متوجه کړي.

دی زیاتوي، که چیرې د خلکو ستونزې حل شي، نو په طبعي توګه به د خلکو او نظام تر منځ واټن له منځه ولاړ شي او تفاهم به راشي:

((مدني ټولنې او فعالان به یې له بیلابیلو ادارو سره ګوري، دوی به اداري د خلکو د ستونزو حل ته هڅوي، که چیرې د خلکو مشکل حل شي، نو هغه فاصله چې د خلکو او نظام تر منځ موجوده ده، هغه به ختمه شي او ولس به د حکومت پر پیاوړي همکار بدل شي.))

د یادونې وړ ده څو ځلې وړاندې هم په خوست کې د مدني ټولنو د ګډو شبکو په نوم بنسټونه جوړ شوي ول، خو تر پایه ونه توانیدل، چې خپلې چارې منظمې او همغږي کړي یا د پام وړ لاسته راوړنې ولري، خو دا ځل مدني فعالان هیله څرګندوي که چیرې یوناما یې تخنیکي ملاتړ وکړي نو فعالیتونه به يې ګټور تمام شي.

 


په کابل کې ځانمرګي برید ۴ وژلي او ۲۴ ټپیان دي

په کابل کې د سېشنبې ورځې په ځانمرګي برید کې څلور کسان ووژل شول او څلورویشت نور ټپیان دي.

په تېرو نږدې دوو اونیو کې کابل د شپږمې پېښې شاهد و چې په کې تر ډېره د عدلي او قضایي ارګانونو کارکوونکي په نښه شوي.

د کابل امنیه قومندان عبدالرحمن رحیمي خبریالانو ته وویل؛ د سې شنبې ورځې په انتحاري حمله کې چې د مازدیګر په څلورو بجو د عدلیې وزارت د موټرو په تم ځای کې وشوه؛ ۴ تنه ووژل شول او ۲۴ټپیان شول.

"یو انتحار کونکی چې سراچه ډوله موټر یې درلود؛ د پارکینګ دننه یې له ځانه سره چاودیدونکي مواد وچول چې له امله یې زموږ څلور وطنوال وژل شوي او څلورویشت ټپیان دي. زموږ څيړنې جریان لري."

خو روغتیایي ارګانونه بیا وایي چې په دغه پېښه کې پنځوس کسان ټپیان شوي دي.

په همدې حال کې د کورنیو چارو وزارت ویاند صدیق صدیقي مشال راډیو ته وویل چې وژل شوي او ټپيان ټول ملکیان دي.

تر دې دوه ورځې مخکې د کابل په نهمه ناحیه کې د هواشناسۍ پر سړک هم په یوې ځانمرګي برید کې ۳ تنه وژل شوي او نږدې شل ټپیان وو.

په همدې حال کې په سیمه کې یوه عیني شاهد چې میرویس نومیږي له مشال راډيو سره خبرو کې د پېښې د څرنګوالي په اړه خپل د سترګو لیدلی حال داسې بیان کړ:

"زه ډریور یم. دلته مې موټر درولی و چې مامورین ورپورته شي. همدلته ناست و چې یو کرولا موټر راغی. څو چې موټر بغل ته ودروي؛ چاودنه وشوه او سوځيدلی مړی یې هلته پروت دی."

دی همدا راز وایی چې په دغه پېښه کې تر ډېره د عدلیې وزارت کارکونکو ته مرګ ژوبله اوښتې ده.

د وسله و الو طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د یوې اعلامیې په خپرولو سره په کابل کې د سې شنبې ورځې د انتحاري حملې مسوولیت منلی او ادعا کوي چې په کې د عدلیې وزارت لسګونه کارکونکو ته مرګ ژوبله اوښتې ده.


د خوست د تڼیو اوسېدونکي د څښاک پاکې اوبه نه لري

د خوست تڼیو ولسوالۍ یو انځور

خوست - د خوست د تڼيو ولسوالۍ اکثره اوسېدونکي د څښاک پاکې اوبه نه لري، د سيمې اوسيدونکي وايي چې، دوی په خپل ورځني ژوند کې د ډنډونو او ويالو له اوبو څخه ګټه اخلي.

بلخوا د تڼیو ولسوال هم په یاده سیمه کې د پاکو اوبو نه شتون مهمه ستونزه بولي، خو په دې برخه کې د اړوندو ادارو د پاملرنې او مرستې غوښتنه کوي.

که څه هم د خوست ولایت په ډېریو ولسوالیو او اړوندو سيمو کې د څښاک پاکو اوبو ته د خلکو لاس رسى ډېر شوى، خو د تڼيو ولسوالۍ اوسېدونکي لا هم په دې برخه کې ستونزې لري.

هغوى وايي، په ځينو کليو کې د اوبو شبکې جوړې شوې او ژورې څاه ګانې کېندل شوي، خو په اکثرو کليو کې خلک د ويالو او ډنډونو اوبه د څښلو لپاره کاروي.

قومي مشر غفار خان مشال راډيو ته وویل، خلکو د باراني اوبو لپاره ډنډونه جوړ کړي او د همدې ډنډونو له اوبو څخه د څښاک او نورو اړتیاوو لپاره ګټه اخلي:

((د تڼیو منطقه اکثریت للمه ده، دلته خلکو د باران اوبو ته ډنډې جوړې کړې دي، د همدې ډنډو د اوبو نه بیا خلک استفاده کوي، اوس په هغه سیمو کې چې د غره نه ورته نلونه غځیدلي دي، د خلکو ژوند يې ښه شوی او مریضۍ يې هم ورکې شوې دي.))

غفار خان زیاتوي، چې د هغو سیمو خلک چې د ډنډونو له اوبو د څښاک له پاره ګټه اخلي د ډېرو ستونزو او ناروغیو سره مخامخ دي.

دتڼیو ولسوالۍ قومي مشر حاجي مامور خان وايي، چې د دوی ۸۰ سلنه ستونزه د اوبو ده او دوی له ناکامه د ډنډونو او ویالو ناپاکې اوبه څکي:

((په تڼیو کې د خلکو ۸۰ سلنه مشکل د څښلو د اوبو دي، موږ اوس د غرونو نه اوبه راوړو، څه په نلونو او ویالو کې راځي، مقصد ټولې چټلې اوبه دي، خو موږ مجبور یو هغه اوبه څکو.))

د تڼيو ولسوال هم په ياده ولسوالۍ کې د څښاک لپاره د پاکو اوبو نه شتون د خلکو د ژوند پر وړاندې تر ټولو جدي ستونزه په ګوته کوي.

جاوېد جوشان له اړوندو ادارو غواړي، چې په دې ولسوالۍ کې خلکو ته د څښلو د اوبو اسانتيا برابره کړي:

((زموږ د تڼیو د ولسونو او خلکو په مابین کې اساسي او مهم مشکل د اوبو دي، خلک له ډېرو ستونزو سره مخامخ دي، خلک د ویالو او ډنډونو اوبه څښي، مثلاً موږ په دره ګي کلي کې یوه څاه لرو، چې شپې ورڅخه ښځې اوبه وړي او ورځې له خوا سړي د کور او څارویو ضرورتونه ورڅخه پوره کوي.))

دا په داسې حال کې ده، چې روغتيا کارکونکي تل ټېنګار کوي، چې د ډنډونو او ویالو د اوبو څخه هر وخت د ډول، ډول بیماریو د پیدا کولو ویره شته او د ناپاکو اوبو له استعمال څخه د مخنیوي سپارښتنې کوي.

تڼي د خوست سویل لوري ته شمالي وزیرستان سره په پوله پرته ولسوالي ده، چې ډېری ځمکه یې للمه ده او د دښتو ډېره برخه يې د اوبو د نه شتون له کبله شاړه ده.


د جلال اباد ـ تورخم سړک د دویمې لیکې کار پيل شو

افغان او پاکستاني چارواکو یو وار بیا د جلال اباد – تورخم سړک د دویم لین کار پرانسته وکړه.

په دې پرانست غونډه کې له پاکستانه د راغلي پلاوي مشر ميجر افضل رسنيو ته وویل،چې ددې سړک پرانسته په تېر کې هم شوې وه،چې بیا د ځينو ستونزو له امله يې پرې کار دریدلی و.

دی وايي دا ځل یې په عملي ډول ددې سړک د جوړیدو پرانسته وکړه،چې په کال دننه کې به يې چارې بشپړې شي:

" نن ددي سړک کار ددویم ځل لپاره شروع کیږي،زه تاسو ته ډاډ درکوم،چې راتلوونکو لس دولس میاشتو کې به ددې سړک کار بشپړ شي،کله چې د پاکستان لوی درستیز راحل شریف تېره اونۍ کابل ته راغلی و،له هغه طرفه ماته هدایت وشو،چې پر دې سړک ژر ترژره کار شروع او مکمل يې کړی"

بلخوا د ننګرهار سرپرست والي محمد حنیف ګردیوال ډاډ ښکاره کړ،چې دا ځل به ددې سړک چارې له ستونزو سره نه مخ کیږي او زیاته يې کړه،چې خپله امنيتي ځواکونو ته يې دنده سپارلې،چې د سړک د کارکوونکو امنيت خوندي کړي:

"د غه پلاوی،چې د پاکستانه د میجر افضل په مشری راغلی دوی نه مننه کوم،چې عملي شروع يې پرې وکړه،او امید لرم،چې ددې سړک کار ژر ترسره شي،او د امنیت په برخه کې قومندان صیب امنیه او نور امنيتي چارواکي موجود دي، دوی به يي امنیت ساتي"

د فواید عامه وزارت د ساختماني چارو معين نورګل منګل په یاده سیمه کې رسنيو ته وویل،چې دا مهمه ترانزیتي لاره ده،خو ددې ترڅنګ دوی په پام کې لري،چې د تورخم له لارې تر کراچۍ بندره پورې د ریل ګاډي پټلۍ هم تېره کړي:

"موږ د پاکستان سره په مشترک ټرانسپورت برخه کې نور مسایل هم لرو،چې هغه د ریل ګاډي پټلۍ ده،موږ غواړو،چې په اینده کې د ریل ګآډي پټلۍ پيښور نه جلال اباد ته راشي او بیا کابل ته تیره شي،او دا پټلۍ به جلال اباد نه تر کراچۍ بندره غځيږي"

نه یوازې د جلال اباد تورخم سړک کار په ټپه ولاړ و،ددې ترڅنګ په جلال اباد کې د ګردو شفاخانه،چې د پاکستان لخوا يې تعميراتي چارې پخوا رغول شوې وې،اوس د خرابيدو په حال کې ده.

دا،چې د پاکستان هيواد ددې شفاخانې د فعاليدو په اړه څه تصميم لري،په افغانستان کې د پاکستان سفير سيد ابرار حسین وویل،چې په دې اړه يې د ننګرهار روغتيايي چارواکو سره خبرې شوي او په نیږدې وخت کې به يو شمېر ډاکټران د ټریننګ لپاره پاکستان ته واستوي:

"تاسو ته پته ده،چې د شفاخانه تعمير شوی دی،خو په دې کې تاخير ځکه وشو،چې کوم ډاکټران ټریننګ ته تللي و،د هغوی بل ځای کې وظیفه وشوه، د روغتيا رييس دلته شته موږ ورسره خبرې وشوې،دوی به موږ ته نوي ډاکټران معرفي کوي تر څو هغوی ټریننګ شي"

له دې وړاندې هم پاکستاني لوړ پوړو چارواکو د جلال اباد تورخم سړک د جوړیدو او په دې ولایت کې د ګردو شفاخانه د فعاليدو پرانستې کړې وې،خو وروسته هیڅ کار پرې ونشو.

دا ځل د ننګرهار ولایتي چارواکي ډاډمن دي،چې پاکستاني چارواکو ورسره ژمنه کړې،چې ددې سړک کار به د یوه کال په دننه کې سرته رسوی.

ننګرهار – شاه محمود شینواری


خوست : مدني ټولنې وايي مرکز یې ستونزو ته پام نه کوي

د غونډې ګډونوال

 

نن د یکشنبې په ورځ په خوست کې یو شمېر مدني بنسټونو، قومي شوراګانو او د ټولنیزو سازمانونو غړو د یوې خبرې ناستې له لارې د ملي یووالي د حکومت له چارواکو څخه د یاد ولایت په اداره کې د اساسي اصلاحاتو غوښتنه وکړه. 

دوی د ملي یووالي د حکومت پر مشرانو هم غږ وکړ، چې په فساد کې ښکیل ځايي چارواکي عدلی او قضايي ادارو ته وروپيژني او خوست ته یو وړ او د فساد څخه پاک شخص د والي په توګه په دنده وګماري. 

په یاده خبره ناسته کې چې د مدني فعالانو سربیره یو شمېر قومي مشرانو او دیني عالمانو هم ګډون کړی وو، ویناوالو په مرکزي حکومت نیوکه وکړه، چې د خوست په ادره کې د اصلاحاتو د راوستو په اړه د دوی غوښتنې او د فساد پر ضد د دوی مبارزې او قربانۍ ته توجه نه ده شوې او د خلکو هیلې او ارمانونه له پامه غورځیدلي دي. 

دیني عالم مولوي محمد داود وقفي خبري ناستې ته وویل، چې مرکزي حکومت د خوست د خلکو د غوښتنو په ترسره کولو کې پاتې راغلی دی: 

« د خوست ولسونه په ډېر همت او شجاعت سره راپورته شول، د اداري فساد د ختمولو له پاره يې ملاوې وتړلې، شهیدان شول، زخمیان شول، خو متاسفانه مرکزي حکومت د ولسونو غوښتنو ته ځواب ونه شو ویلای، تر اوسه پورې هم هغه فاصده اداره موجوده ده، تر اوسه هم مرکزي حکومت د یو داسې والي په رالیږلو کې اقدام ونکړ، چې اهل کار وي، چې د هغه والي په رالیږلو سره زموږ د شهیدانو او زخمیانو ارمانونه پوره شي.»

یو بل تن دیني عالم مفتي حبیب الرحمن خوستي د خوست موجودو ستونزو ته د مرکزي حکومت په پاملرنه ټېنګار وکړ: 

« مرکزي حکومت باید خوست ولایت ته کاملاً توجه وکړي، هم په کدري لحاظ او هم د موجوده مشکلو د حل کولو له پاره، دا واقعاً په پوهه دا د مرکزي حکومت یو زیاتی دی، چې زموږ سره يې کوي او باید چې نور يې ونکړي.»

د هېوادپال ځواک د ځايي دفتر مشر صاحب ګل فرهاد وویل، چې په خوست کې د فساد پر ضد حرکت به تر هغه روان وساتي، تر څو چې په دې ځای کې ولس ته د منلو او تائید وړ یوه ادره رامنځته شي: 

« په مرکزي حکومت غږ کوم چې اوسنی حرکت به تر هغه دوام لري، تر څو چې د خوست اداره پاکه شوې نه وي، صفا شوي نه وي او قابل د قبول د ولسونو او قومونو ګرځیدلي نه وي.»

د افغانستان د ملي ائتلاف د سیمه ییز دفتر مشر ډاکټر ابراهیم مشفق وویل، چې د چارواکو په همکاری د بل ولایت نه څلور تنه غیر حاضر مامورین راغلي او په بې قانونه ډول يې په یوه ورځ خپلې ټولې حاضری لاسلیک کړي دي. ده وویل، چې اوس هم په ځینو ادارو کې بډې او درغلۍ روانې دي. 

د خوست د ولسونو د منتخبې شورا سرپرست رئیس حاجي سلیمان هم په مرکزي حکومت غږ وکړ، چې په ادره کې دې د سمون له پاره یو مناسب شخص د والي په توګه راولیږي. 

یاده دې وي، په خوست کې داسې مهال یو ځل بیا د ځايي چارواکو پر ضد د مدني حرکتونو د دوام خبره راپورته شوې، چې د حمل په ۱۳ مه د فساد پر ضد د زرګونو خلکو په سوله ییز لاریون ځانمرګی برید وشو، خواوشا اتیا تنو لاریونوالو ته مرګ زوبله واوښته، خو د معترضینو په وینا چې مرکزي حکومت تر اوسه هم په ځايي اداره کې د اصلاحاتو په اړه عملي اقدامات نه دي کړي. 

 

 


کابل : ځانمرګي برید کې درې مړه ، درویشت ژوبل

فایل فوټو

د یکشنبې په ورځ د کابل د هوايي ډګر په سرک په ترسره شوې ځانمرګې حمله کې لږ تر لږه درې کسان وژل شوي او درویشت نور ژوبل شوي دي. 

په کابل کې چارواکو د مشال راډیو افغان څانګې ته وویل چې برید  حامد کرزي نړېوال هوایي ډګر ته نږدې د هواپیژندنې په سړک شوی دی. د دوی په وینا حمله د سهار په نهو بجو  د ملي اردو د ضربتي لوا پر موټر شوې ده.

 چارواکي وايي په بريد کې د يورپي يونين پوليسو يو غړی او دوه افغان ميرمنې وژل شوي دي. کابل کې د وزيراکبر خان هسپتال يو مشر ډاکټر، خليل هوتخېل نن خبريالانو ته دغلته د وروړول شوو افغان زخميان او وژل شوو په اړه وويل:

« د نن ورځې ځانمرګي برید څخه ټول پنځه ویشت تنه زخمیان زموږ روغتون ته رسول شوي وو چې دوو نجونو پکې دلته ساورکړه او درویشت نور ژوبل دي. »

د برید مسولیت طالبانو قبول کړی. ذبیح الله مجاهد رسنیو ته ویلي چې په یاده ځانمرګې حمله کې یې ګڼ شمیر کورنیو او بهرنیو سرتیرو ته مرګ ژوبله ور اړولې ده. 

په تېرو دوو اونیو کې دا پنځمه حمله ده چې په کابل کې کیږي.

د تېرې پنجشنبې په شپه د کلوله پوشتې په سیمه کې د بهرنیو پر یوه میلمستون حمله وشوه او له هغې وړاندې درې ځله لویې څارنوالۍ ته نږدې چاودنې او انتحاري حملې شوي دي.

 

 


د پکتیکا د ښوونکو له پاره د ښارګوټي د جوړولو کار پیل شو

د پکتیکا ولایت په مرکز ښرنه کې د ښوونکو د کورونو له پاره دښارګوټي د بنسټ ډبره کېښودل شوه.

په دې ښارګوټي کې به د یاد ولایت رسمي ښوونکو ته د ځانګړي کړندود له مخې یوه، یوه نمره ځمکه وویشل شي.

نن د جمعې په ورځ د ښوونکو د ښارګوټي د کار د پیل په مراسمو کې د پکتیکا د پوهنې رئیس کوچي ځاځي رسنیو ته وویل، چې په دې ښارګوټي کې به زرو ښوونکو ته نمرې وویشل شي.

نوموړي زیاته کړه:((دا تقریباً د پنځه سوه جریبه ځمکې په حدودو کې ځمکه ده، چې زر نمرې په کې راځي، موږ او تاسو يې نن پرانیسته وکړه، په دې ښارګوټي سره به موږ وتوانیږو، چې په پکیتکا کې چې ډیری ښوونکي يې مسلکي نه دي، په دې سره به مسلکي معلمین راجذب کړو او په ښوونځیو کې به يې په دندو وګمارو.))

د پوهنې رئیس وړاندې وایي، چې د پکتیکا اوراه ځمکه پراخه ده، دوی به په راتلونکي کې یو شمېر نورو سیمو کې لکه ارګون زون کې هم د ښوونکو له پاره ښارګوټی جوړکړي.

دده په خبره په یاد شوي ښارګوټي کې به د پوهني ریاست د انکشافي بودیجې نه په دې ښارګوټي کې د ژوند ټولي اسانتیاوي برابري شي او یوازي کورونه به د ښوونکو په خپل لګښت جوړ شي.

د ښوونکو د ښارګوټي د پرانیستې د مراسمو ګډونوال د ولایت مرستیال عطالله فضلي وویل، چې د ښوونکو دغه ښارګوټی په۵۰۰ جریبه ځمکه کې د مامورینو د ښارګوټي ترڅنګ او ښار ته په نږدې فاصله کې جوړیږي، چې د ښوونځیو، روغتونونو، کانالیزاسیون، جوماتونو او شنو ساحو ترڅنګ به نورې لازمې اسانتیاوي ولري.

نوموړی وایي، چې د ښارګوټي دځمکې ټول قانوني مراحل بشپړ شوي او د یادو اسانتیاوو لګښت به د دولتي بودیجې څخه ورکول کېږي.

د پکتیکا ولایت په مرکز ښرنه کې یو تن استاد ظفر خان باوري وویل، چې د دې ښارګوټي په جوړولو سره به په دې ولایت د ښوونکو ډیری ستونزي هواري شي او دوی به په راتلونکي کې زده کوونکو ته لاښه ښوونه او روزنه ورکړي:

((د دې شهرک په جوړیدو سره به ښوونکو ته ډېرې اسانتیاوې برابرې شي، دوی به لا ښې ښوونې او روزنې ته زړه ښه کړي، دا د نورو ښوونکو په روحیه هم ښه تاثیر لري، دا د شاګردانو په زده کړو هم ښه اغېز لري.))

د یادولو وړ ده، چې دا په پکتیکا کې لومړنی ښارګوټی ده، چې د ښاري معیارونو برابر به په دې ولایت کې د ښوونکو له پاره جوړ شي.

 


په افغانستان کې ناامنیو انديښنې راټوکولې دي

Local political leaders' gathering over security concerns in Khost.

په خوست کې د سیاسي ګوندونو او ټولنیزو سازمانونو یو شمېر غړي، په افغانستان کې د روانو ناامنیو په اړه انديښنه څرګندوي او وايي، که چیرې ملي امنیتي ادارې په خپلو کې همغږي ډېره نه کړي او فعالیتونه يې تر یوې قوماندې لاندې رانشي، نو ښايي دا ډول ستونزې لاپسې ډېرې شي.

دوی چې د جمعې په ورځ د سیاسي ګوندونو او سازمانونو په یوه ګډه ناسته کې راغونډ شوي ول، د ملي یووالي حکومت څخه غوښتنه وکړه، چې د روانو ناامنیو د مخنیوي له پاره خپل تدابیر پراخ کړي.

د سمون انجمن غړي یوسف انتظار مشال راډیو ته وویل، چې د افغانستان په اوسنیو ناامنیو کې د ګڼو داخلي لاملونو تر څنګ بهرني لاسونه هم موجود دي:

((په هېواد کې د ناامنیو ستونزې له یوې ورځې نه بلې ورځې ته په ډېریدو دي، همدارنګه بهرنۍ مداخلې هم په دې کې ښکیلې دي، بل موږ یوه داسې اداره چې د قانون د حاکمیت پر بنسټ ولاړه وي نه لرو، چې دې کار هېوادوالو ته ګڼې ستونزې رامنځته کړي دي، موږ هیله من یو افغان حکومت هر څومره ژر چې کیدای شي، د اوسنیو ناامنیو د مخنیوي له پاره لازم تدابیر ونیسي.))

په خوست کې د ټولنیزو سازمانونو دوه تنه غړي د امنیت په ټېنګولو کې د خلکو او قومونو ونډه مهمه بولي او زیاتوي، که چیرې د خلکو او حکومت ترمنځ باور ډېر نه شي، نو بیا د دواړو لورو تر منځ لازمه همکاري نه تامینيږي:

((زه حاجي یوسف خان یم، زه دومره ویلای شم، چې قومونه په دې کې مهمه ونډه لري، ځکه چې قومونه که د دولت سره څنګ په څنګ ونه دریږي، نو دا دولت نه جوړیږي، د امنیت په اړه اوسمهال خامخا انديښنې ډېرې دي.

۲-زما نوم حمید ګل منګل دی، که چیرې د خلکو او حکومت تر منځ فاصله وي، خلک ناراضه وي او دوی ته کار نه کیږي، بیا نو هسې همکاري له دولت سره نه کیږي، څرنګه چې لازمه وي، ډېر وخت کیږي چې د ملي وحدت حکومت جوړ دی، خو زه يې په دې جوړ نه بولم، چې تر اوسه په ولایتونو کې سرپرستان دي، تر ډېره ځنډه کابینه نه جوړیده، دفاع وزیر مو تر اوسه هم نه دی مقرر شوی، نو ځکه ناامنۍ ډېرې شوي دي.))

مدنی فعال سخي جان سرحدي د امنیتي ارګانونو تر منځ د همغږیتوب په ډېریدو ټينګار کوي او زیاتوي، چې پوځي ادارې باید یوه قومانده او یو رهبریت ولري:

((دا امنیتي ارګانونه باید خالصه یوه قومانده ولري، یو رهبریت ولري او یو انتظام ولري، څو چې دوی یو لاس نه شي، نو د دوی د نه هماهنګۍ ستونزه ولس ته رسیږي، او هم امنیتي ارګانونه قرباني ورکوي، موږ وایو چې نه، د ملي یووالي حکومت چارواکي باید د خپلو شخصي ګټو نه د ولس د ګټو له پاره تېر شي.))

په خوست کې د سیاسي ګوندونو او ټولنیزو سازمانونو غړي داسې مهال په افغانستان کې د راونو ناامنیو په اړه خپله اندېښنه په ډاګه کوي، چې د بخښنې نړېوال سازمان په یوه راپور کې چې د پنجشنبې په ورځ یې خپور کړ، ویلي چې د کابل په زړه کې پر یو مشهور هوټل برید څرګندوي چې د طالبانو پسرلنۍ حملې اوج ته رسېدلي او ورسره د ملکي وګړو د مرګ ژوبلې خطر هم خورا زیات شوی دی.

د راپورنو له مخې د کابل په کلوله پشته کې پر یو هوټل د طالبانو برید ۱۵ ملکي افغانان او بهرنیان وژلي او ګڼ شمېر نور یې ټپیان کړي دي، د تېرې چارشنبې په ماښام وسله وال کسان په داسې حال کې دې هوټل ته ننوتل چې په انګړ کې یې یوه مېلمستیا روانه وه.


افغانستان: خصوصي سکټور برېښنا زېږولو کې پانګونه کوي

د افغانستان د برېښنا موسسه وایي، د غضنفر ګروپ په نوم د افغان پانګوالو د څوو شرکتونو یوې ډلې پریکړه کړې، چې د لومړي ځل لپاره د جوزجان ولایت د ګازو د زیرمو نه د برېښنا د تولید لپاره تر پینځه اویا میلونو امریکایي ډالرو پانګونه وکړي.

د برېښنا د موسسې د عملیاتو برخې رئیس شکیب احمد نثار امریکا غږ اشنا راډیو ته وویل چې د دغې پانګونې په برخه کې یو تفاهم لیک د چارشنبې په ورځ په کابل کې لاسلیک شوی دی.

ښاغلي نثار وویل " مونږ اوس کار پیل کړی او کاري ګروپ لومړۍ غونډه لرله، تمه داده چې غضنفر ګروپ یو لړ څیړنې او هم یو شمیر سوداګر را غونډ کړي ترڅو عملآ د ګازو د بڼې په باب چې کومو معلوماتو ته اړتیا لري د کانونو له وزارت نه یې ترلاسه کړي او په مزار او شبرغان کې چې د برښنا په باب هغوی کومو معلوماتو ته اړتیا لري د برښنا موسسه به یې ورته برابر کړي ".

 د چارشنبې په ورځ د افغانستان د کانونو او پیټرولیم، انرژۍ او برښنا او مالیې د وزارتونو او د افغانستان د برښنا موسسې، او غضنفر ګروپ د استازو ترمنځ په کابل کې په دې هکله یو تفاهم لیک لاسلیک شو.

ټاکل شوې ده چې دا کاري ډله په خپله دوهمه کاري غونډه کې چې ترراتلونکو شپږ اونیو به په کابل کې جوړه شي د برښنا د تولید او د هغو ماشینونو د ظرفیت په باب هم خبرې وکړي چې د غضنفر ګروپ په پام کې لري چې له بهرنیو شرکتونو څخه یې واخلي او افغانستان ته یې وارد کړي.

ښاغلي نثار وویل "باید د ګاز د بیعې په هکله خبرې وکړو چې له مخې به یې د برېښنا موسسه د برېښنا بیه وټاکي".

د افغانستان د برېښنا موسسې چارواکي وایي چې ددغې موسسې وړاندیز دا دی چې باید د کانونو او پیټرولیم وزارت غضنفز ګروپ باندې په داسې بیه ګاز وپلوري چې هغه خلک چې د دغه ګروپ له خوا د تولید شوې برېښنا څخه ګټه اخلي بیه یې افغانستان ته د منځنۍ آسیا د هیوادونو څخه د وارداتي برېښنا له بیو لوړه نه اوسي.

په پام کې ده چې دا پروژه به تر راتلوونکو دوو کلونو بشپړه شي او کله چې فابریکه په تولید پیل وکړي نو دا فابریکه به د پنځوس میګاواټه برېښنا د تولید ظرفیت ولري چې وبه کولی شي چې پنځوس زره کورونو او پنځوس فابریکو ته برېښنا برابره کړي.

د افغانستان د برېښنا موسسه وایي چې له دغې برېښنا څخه به هغو سیمو ته برېښنا برابره شي چې د منځنۍ اسیا د هیوادونو وارداتي برېښنا مزي ورته نه دي غزول شوي.

د افغانستان د برېښنا او انرژۍ وزارت وايي چې که چیرې دا پروژه عملي شي نو وارداتي برېښنا ته به د افغانستان اړتیا کمه شي.

د دغه وزارت مرستیال شجاالدین ضیایي امریکا غږ اشنا راډیو ته وویل چې دا لومړی ځل دی چې د افغانستان خصوصي سکټور د برېښنا د تولید په برخه کې پانګونه کوي چې دا وزارت یې هرکلی کوي.

ښاغلي ضیایي وویل " د خصوصي سکټور پانګونه ډیره مهمه ده او دا کولای شي چې په راتلوونکي کې په برېښنا باندې زمونږ په کور دننه د بسیا کولو سره مرسته وکړي".

د افغانستان د برېښنا موسسه وایي چې په اوس وخت کې یوازې کابل پنځه سوه میګاواټه برېښنا ته اړتیا لري چې د دغه ښارد اړتیا وړ برېښنا درې سوه میګاواټه یې د منځنۍ اسیا د دوو هیوادونو ازبکستان او تاجکستان د وارداتي برېښنا څخه پوره کیږي او پاتې برخه یې په افغانستان کې د تولید شوې برېښنا نه پوره کیږي.


م.م: د کابل مېلمستون کې د مړو شمېر ۱۴ ته وخوت

د افغانستان په پلازمېنه کابل کې بېګا شپه په یوه وسله وال برید کې د درو بریدګرو په ګډون اته تنه ووژل شول.

د کابل پولیس مشر جنرال عبدالرحمان رحیمي په کابل کې خبریالانو ته وویل په وژل شوو کې یو امریکایي او څلور هندیان شامل دي. او شپږ تنه نور ژوبل دي.

د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد رسنیو ته په لېږلې خبرپاڼه کې د برید پړه پر غاړه اخیستې ده.

وسله والو بریدګرو بېګا شپه د اتنیمو بجو په شاوخوا کې د کابل په کلوله پشته سیمه کې د پارک پېلس پر میلیمستون چې اکثره بهرنیان پکې اوسیږي، برید وکړ.

وروسته افغان ځواکونو د بریدګرو پر وړاندې عملیات وکړ چې پنځه ساعته یې دوام وکړ او ګڼ کسان یې له مېلمستونه روغ رمټ واېستل.

ټاکل شوې وه چې په همدې ځای کې یو د موسیقۍ یو کنسرټ وشي، خو د راپورونو له مخې د برید مهال ټول مېلمانه چې دې پروګرام ته وربلل شوي ول، په پارک پېلس کې نه ول. دا خبره د کابل د ۱۱۱ فرقې قوماندان هم رسنیو ته د پیښې په ځای کې تایید کړه.

یو عیني شاهد حسیب سرحدي له هغو کسانو دی چې د امنیتي ځواکوانو له برید وروسته وتوانېدلو، چې له مېلمستونه راووځي، ده وویل:

((موږ چې د حویلۍ دننه شو ډزې وشوې. موږ اووه اته کسه وو.))

د برید پرمهال یو شمېر بهرنیان هم په میلمستون کې وو، په دوی کې شپږ تنه د هند وو چې روغ رمټ خلاص شول.

د حملې په وخت د هند صدراعظم نریندرا مودي په خپل ټویټرپاڼه کې ولیکل چې ډیرسخت اندیښمن دی.

کلوله پشته د کابل په څلورمه ناحیه کې هغه سیمه ده چې یو شمېرنو میلمستونونه هم په کې شته. د دې لپاره چې دا سیمه د هند سفارت ته نژدې ده نو ځکه هندیان ډير ورځي.

د ژغورنې په دې عملیاتو کې د افغان پولیسو ترڅنګ ځانګړیو ځواکونو برخه واخیسته.

دا لومړی ځل نه دی چې په کابل کې پر یوه میلمستون برید کیږي، تر دې مخکې د کابل پرکانټینېنټل هوټل، سیرینا هوټل، کابل سیټي سېنټر او یو شمیر نورو وړو مېلمستونونو ترهګرو بریدونه کړي وو.


"په افغانستان کې د بشري حقونو مبارزې تر بریدونو لاندې دي"

د افغان مېرمنو غونډه (پخوانی عکس)

پراګ: د بخښنې نړیوالې ادارې – ایمنسټي انټرنشنل – وايي ، په افغانستان کې هغه مېرمنې د بریدونو له ګواښ سره مخامخ دي څوک چې د بشري حقونو د خوندیتوب لپاره کار کوي.

یادې ادارې د افغانستان په دیارلسو ولایتونو کې د بشري حقونو لپاره له کارکوونکو مېرمنو سره خبرې کړې دي او دا یې مالومه کړېده چې د دوی ورځنی ژوند څنګه تېریږي.

د بخښنې نړیوالې ادارې – ایمنسټي انټرنشنل – د رپوټ په پیل کې لیکلي دي چې په افغانستان کې د بشري حقونو لپاره کارکوونکې مېرمنې په کلتوري ، مذهبي او ټولنیزه توګه له مشکلاتو سره مخامخ دي.

ایمنسټي انټرنشنل تر پنځوس له زیاتو داسې مېرمنو سره خبرې کړې دي چې د افغانستان په دیارلسو ولایتونو کې د بشري حقونو لپاره مبارزه کوي.

د نمروز ولایت سنېټرې روح ګل خېرخوا یادې ادارې ته ویلي چې په افغانستان کې د حکومت مخالفین د دې لپاره د بشري حقونو نامتو مبارزې په نښه کوي چې د مېرمنو د حقونو لپاره پورته کېدونکی ږغ خاموشه کړي.

روح ګل خېرخوا د مېرمنو د حقونو هغه مبارزه ده چې د ۲۰۱۳م کال د اګست پر څلورمه یې په غزني کې پر موټر وسله والو طالبانو برید کړی وو په کوم کې چې دا ژوندۍ پاتې شوې وه خو یوه لور او ورور یې وژل شوي وو.

وسله والو طالبانو روح ګل خېرخوا نهه مرمۍ ویشتلې وه د کوم له کبله چې دې دوې میاشتې په روغتون کې تېرې کړې وې او په یاد برید کې تر ټپي کېدو وروسته د نوموړې یوه لور د تل لپاره معیوبه شوې هم وه.

اداره لیکي ، چا دا فکر نه کاوی چې روح ګل خېرخوا دي بیا جوړه شي او بیا دي د افغانستان په مشرانو جرګه یا سېنټ کې د مېرمنو د حقونو لپاره ږغ پورته کړي.

خو روح ګل خېرخوا چې کله له روغتونه راووته نو بیرته یې په خپلو هلو ځلو پیل وکړ او وايي چې دا د دې لپاره نورې مېرمنې هڅوي چې د خپلو حقونو لپاره ږغ پورته کړي.

اداره په افغانستان کې د بشري حقونو لپاره د کارکوونکو ستونزو ته په اشاره لیکي چې روح ګل خېرخوا پر دې سربېره خپلې مبارزې ته دوام ورکړی چې پرلپسې دهړکې ورکول کېږي.

ایمنسټي انټرنشنل لیکي چې تر ټولو د پرېشانۍ خبره دا ده چې په دیارلس ولایتونو کې د هغو پنځوسو مېرمنو کیسې ټولې روح ګل خېرخوا ته ورته دي چې په خپلو سیمو کې د مېرمنو د حقونو دفاع کوي.

د ادارې په لیکنه ، دا هغه مېرمنې دي چې په افغانستان او نړۍ کې د مېرمنو او نجونولپاره د منل شویو حقونو د خوندیتوب لپاره کار کوي.

رپوټ لیکي ، دا مېرمنې یوازې له دې کبله نه په نښه کېږي چې دوی څه کوي بلکې له دې کبله هم بریدونه ورباندې کېږي چې د برید کوونکو په فکر د مېرمنو ټولنې ته راوتل د کلتور ، مذهب او ټولنیزو دودونو خلاف کار دی.

ایمنسټي انټرنشنل د دې مېرمنو له خولې لیکي چې د افغان حکومت ځايي چارواکو هم د مېرمنو پر حقونو سترګې پټې کړې دي او ههم پر هغوی د کېدونکو بریدونو د مخنیوي لپاره څه نه کوي.


په خوست کې د تڼیو د سیګی پل جوړ شو

نن د چهارشنبې په ورځ په خوست کې د سیګۍ لوی پل چې خوست ښار د تڼیو ولسوالۍ سره نښلوي او ۱۴۰ متره اوږدوالۍ او اته متره پلنوالۍ لري د نړیوال بانک له خوا د نږدې ۵۹ میلیونه افغانیو په لګښت جوړ او ګټې اخیستنې ته وسپارل شو.

په خوست کې د شمل اوږد خوړ د کال په ټولو وختونو په ځانګړي ډول باراني موسمونو کې ډېرې اوبه لري او له امله به يې خلک د سیلاوونو د راوتلو پر مهال د ګڼو ستونزو سره مخامخ کېدل.

هرکله به چې بارانونه او توفانونه وو، نو د دې پراخې سیمې اوسیدونکي به په ساعتونو، ساعتونو منتطر ول، تر څو دوی ته د پورې کېدو زمینه برابره شي، په دې خوړ باندې په دې وروستیو کې سیمه والو د خپلو محلي امکاناتو نه په استفادې ساده غوندې پلونه تړلي ول، چې یو سپک او وړوکی ګاډی به پرې په ډېرې سختۍ تېریده او د پلونکو مالکانو ته به يې پیسې ورکولې.

خو د دې ستر خوړ په سر د اساسي پل په جوړیدو سره اوس د دې خلکو ستونزې څه نا څه هوارې شوې.

خوست مرستیال والي عبدالواحد پټان د سیګۍ پل د پرانیستې په مراسمو کې مشال راډیو ته د پل د لګښتونو او نورو مشخصاتو په اړه وویل:

((د سيګۍ پُل ١٤٠متره اوږدوالۍ او ٨ متره عرض لري، چې د اته پنځوس ميليونه ،اوه لکه ،څلوروېشت زره ،څلور سوه ،شپېته افغانيو په ارزښت سره جوړ شوی، کار يې د یو کال څخه په کمه موده کې پای ته ورسیده، لګښت يې بانک جهاني ورکړی یانې تمویلونکی يې نړیوال بانک دی.))

د تڼيو ولسوالۍ قومي مشر قوماندان غفار خان تڼي په دې لاره د تلونکو کسانو پخوانی ستونزې داسې یادې کړې:

((دلته هر وخت به چې اوبه راووتې، دواړو لوریو ته په ساعتونو، ساعتونو خلک منتظر ول، د خلکو ناروغان به ډېرو مشکلو سره مخامخ ول، اوس د خلکو دا ستونزه ډېره راکمه شوه او خلک د خوشالۍ احساس کوۍ.))

د خوست د پخوانی ولایتي شورا رئیس او مدني فعال سیدکریم خان خاکسار یاد پل باارزښته وښوده او ویې ویل، چې له دې پل به نه یوازې د تڼیو ولسوالۍ اوسیدونکي بلکې د سپیرې او ګربزو ولسوالۍ اوسیدونکي هم ګټه پورته کړي.

قومي مشر حاجي رسول محمدخان وویل، چې دا پل نه یوازې سوداګریزو فعالیتونو کې د اهمیت لرونکی دی، بلکې د شمالي وزیرستان څخه راغلي کډوال هم له دې سړک او پل څخه په تګ او راتګ کې ډېره ګټه اخلي.

بلخوا د خوست د ټولګټور چارو رئیس مامورشاه وویل، چې په دې وروستیو کې د خوست په بیلابیلو سیمو کې د څلورو پلونو کارونه بشپړ شوي، په دوو لویو پلونو کار روان دی او دوه نور ورته پلونه هم په راتلونکې لمریز کال کې په پام کې دي.

د یادونې وړ ده په خوست کې په ټولیزه توګه د خوړونو په امتداد کې د پلونو نه شتون یوه پخوانۍ او اساسي ستونزه ده، چې خلکو په تېره یوه لسیزه کې يې اړتیا په بیلابیلو ډولونو چارواکو ته مخې ته کړې، که څه هم په دې اړه په تېرو دوو کالونو کې څه نا څه کار وشو، خو لا هم ډیرې سیمې چې په امتداد کې يې خوړونه او سیلاونه دي، د تګ او راتګ له پاره پلونه نه لري.


د کابل شېر پور خالي خالي ښکاري

د شېر پور یو کور

د فرانسې خبري اژانس د افغانستان په زړه کابل ښار کې د شېر پور د عصري استوګن ځایونو په اړه یو راپور خپور کړی چې ورکې راغلي ، د ۲۰۰۱ کال د پېښو نه پس په افغانستان کې یو شمير پخوانیو جنګسالارانو او د اپیمو سوداګرو فرصت پیداکړ چې په یاده سیمه کې د میلیونونو ډالرو په ارزښت د استوګنې کورونه او ودانۍ جوړې کړي.

د دغو استوګن ځایونو څخه د ځینو د میاشتې کرایه له پنځویشتو نیولې تر شپیتو زرو ډالرو پورې وه. کله چې بهرني سرتیري افغانستان ته لاړل او په شیر پور کې دغه محلونه اباد شول نو د بهرنیو قراردادیانو ، امنیتي کمپنیواو خیریه ادارود زیات پام وړ وګرځیدل ځکه چې دغو ډلو همداسې پرمختللې ودانۍ غوښتلې.

خو د فرانسې خبري اژانس لیکي له افغانستانه د نړیوالو د پرله پسې وتلو او د ناټو د دغه هیواد لپاره د دیارلس کلن ماموریت د ختمیدو د شیر پور د عصري کورونو مینه وال کم کړي دي. د طالبانو د بریدونو د زیاتوالي ویرې د دغو استوګن ځایونو کرایې په بې ساري ډول راښکته کړي او په هرځای کې داسې لوحې لیدل کیږي چې ( شیر پور کې د کرایې کورونه تر لاسه کړئ. )

د عبدالطیف په نامه یو ځايي اوسیدونکی چې د کورونو د کرایه کولو دفتر لري د فرانسې خبري اژانس ته د یوې لویې دوه پنځوس خونې لرونکې ودانۍ د ښودلو پرمهال وویل : داسې وګڼئ چې د کرایي کورونو بیې په زمکه راپریوتي دي. د صدفي رنګ دغه لویه ودانۍ چې د ماربلو او ګرینایټ څخه جوړه شوې او پر ګلونو سینګار شوی چمن هم لري، له تیرو شپږو میاشتو راهیسې خالي پرته ده. د کور مالک د خپلې ودانۍ په کرایې د ورکولو پرمهال دا وړاندیز هم کړی چې په ودانۍ کې به یوه داسې خونه هم جوړوي چې بمي چاودنې به پرې هم اثر نشي کولی. خو دا وړاندیز هم څوک نشي راجلبولی. عبدالطیف وايي څوک چې ډیرې پیسې لري له کابله پښې سپکوي.

د فرانسې خبري اژانس لیکي که د شیر پور عصري ودانۍ یوه لوري ته د افغانستان د ابادۍ یو پرمختللی مخ نړۍ ته وړاندې کوي نو بل لوري ته ډیری خلک شیر پور ته د اداري فساد د یوې بیلګې په سترګو ګوري او تر دې چې ځینې خو ورته ( شیر چور ) هم وايي.

د ۲۰۰۱ کال نه وړاندې د شیر پور غونډۍ بنجره پرته وه او کډوالو ورکې اړولې وه. د بشري حقونو ادارې پر پخوانیو قوماندانانو او جنګ سالارانو نیوکه کوي چې د بیلډوزرو په واسطه یې د شیر پور غونډۍ له کډوالو خالي کړې وه.

په کابل کې د کرايي کورونو کاروبار کونکی یو تن بشیر عمر وايي د کابل خلک د شیر پور کورونو او د کورونو مالکانو ته ځکه په شو سترګو نه ګوري چې د غه کورونه په سمو لارو نه دي جوړ شوي. دی وايي تاسو فکر وکړئ یو حکومتي مامور چې زیات نه زیات معاش یې د ۲۰۰۰ ډالرو نه زیات نه دی څنګه دوه نیم ملیونه ډالرو باندې په شیر پور کې کور اخیستی شي.

 

 

 

 

 

 


په خوست کې د نرسنګ نړیواله ورځ ولمانځل شوه

په خوست کې یو شمېر ډاکټران او روغتیايي کارکونکي وايي، چې په روغتون او روغتیايي کلینیک کې نرسانې او پرستاران د ناروغانو په معالجه او د دوی په رواني درملنه کې مهم رول ترسره کوي.

دوی زیاتوي، چې د نرسانو پرته په روغتونونو او کلینیکونو کې نه یوازې ښه درملنه نه کیږي، بلکې ناروغانو څخه په ښه ډول مواظبت هم نه ترسره کیږي.

د سې شنبې په ورځ ډاکټر صدیق الله د نرسنګ د نړیوالې ورځې په مناسبت په لنکن ښوونیز مزکز کې یوې جوړې دستورې ته، چې په کې مدني فعالانو، ډاکټرانو او یو شمېر ښځینه نرسانو برخه اخیستې وه په خپلو خبرو کې په روغتونونو کې د نرسانو رول مهم او اساسي وباله.

ډاکټر صدیق الله وویل، چې یوازې یوه مهربانه نرسه او پرستاره کولای شي، چې د ناروغ په درملنه کې نه یوازې ونډه ترسره کړي، بلکې ناروغ ته د ښې روغتیا او ښه راتلونکي په اړه ډاډګیرنه ورکړي:

((په بهرنۍ نړۍ کې ښځینه نرسانې په روغتونونو کې ډېرې مهمې دي، هغوی نه یوازې د ډاکټرانو تجویز شوي درمل په ناروغانو تطبیقوي، بلکې هغوی په رواني لحاظ خوشال ساتي او هغوی ته د دوی د روغتیا په باب هر ساعت ډاډ ورکوي.

نرسه په روغتون کې د بیمار د کور د غړې په ډول وي، چې په دوامداره توګه په ډېرې مهربانۍ او شفقت د هغه څخه شیبه په شیبه مواظبت کوي.))

په دې ناسته کې د طب پوهنځي استاد مغفرت الله عمل په خپلو خبرو کې وویل، چې په افغانستان په په ځانګړي ډول خوست کې باید معالجه او درملنه معیاري بڼه خپله کړي او ډاکټران او نرسانې هم خپلې مسلکي چارې پر مخ بوځي.

نوموړي انديښنه وښوده، که چیرې د روغتیا د برخې ډاکټران او نرسان د خپلو مسلکي واکونو او برخو په چوکاټ کې قدم پورته نه کړي، نو خلک به ډاکټرانو ته په هغه درنښت قایل نه شي، چې طبابت يې اصلاً په بشریت کې لري.

د دې ناستې یو بل تن ویناوال مدني فعال او ژورنالېست محمدغفور مهیدي وو، چې د روغتیايي لارښوونو او د ځینو ناروغیو د درملنې او وقايې په اړه يې د عامه پوهاوي په برخه کې په ځانګړي ډول د راډيوګانو او تلویزیونونو رول ډېر مهم وباله.

مهیدي وویل، چې راډیوګانې او تلویزیونونه باید خپلو روغتیايي خپرونو ته وړ ډاکټران وګماري او هڅه وکړي، چې روغتیايي خپرونه تر ډېره د تیوری پر ځای عملاً په روغتونونو او کلینکونو کې چمتو کړي.

یاده دې وي، چې د مې 12مه د قابلو د نړیوالې ورځې سره سمون خورې چې په اکثرو هیوادو کې له دغې ورځې نه لمانځنه کیږي، دغه ورځ د لمړي ځل لپاره په ۱۹۹۲ زیږدیز کال کې د قابلو نړیوال فدراسیون لخوا ولمانځل شوه چې ورسته له هغې نه دا ورځ د ملګرو ملتونو لخوا په رسمیت و پیژندل شوه.

مهم موضوعات