د لاسرسي ځای

په افغان کډوالو کې د ایډز ناروغۍ نوي قسم جراثیم


په کراچۍ، کوټې او پېښور کې ډېر افغان کډوال ځوانان په نشو اخته دي

په کراچۍ، کوټې او پېښور کې ډېر افغان کډوال ځوانان په نشو اخته دي

ظفر کریمي، مشال راډیو

کراچۍ - د پاکستان د کراچۍ اغاخان پوهنتون د طب پوهنځي روغتون ډاکټران وآی په دې ورستیو کې تر سره کړې له یوې څېړنې ورته مالومه شوې ده چې افغان کډوالو کې د ایچ ايي وي جراثیمو دیو نوې قسم پیدا کیدو خطر دی .


ډاکټرسیدعلي یاد روغتون کې د ایچ ايي وي د څیړنیزې څانګې مشر دی .

مشال ریډیو سره په خبرو کې نوموړي ویلي دي چې دوي د اغاخان روغتون کابل څانګې په افغانستان کې او دپاکستان څانګې په کراچۍ کې د ایچ اي وي څخه د اغیزمنو شویو افغان ناروغانو د وینې نمونې معاینه کړې نو ورته مالومه شوه چې څو ناروغانو کې د ایچ آی وي د یو نااشنا قسم انفیکشن شتون لري .

د دې څېړنې تر مخې، په زیاتره افغان کډوالو کې د ایچ آی وي وایرس د نشه يي توکو لکه هېروینو وغیره له وجې خپرېږي.

دی وايي: ((موږ ته په افغان کډوالو کې د یادو جراثیمو یو نوی نسل میلاو شوی دی. موږ یوه افغانه مېرمن معاینه کړه نو د جراثیمو هغه قسم مو پکې وموندو کوم چې په روس کې عام دی . بیا روستو پته ولګیده چې دغه ناروغي ورته د خپل خاوند نه منتقل شوې وه ،د هغه خاوند روس کې وخت تیر کړی وو.))

د هغه په خبره، ځینو نورو کډوالو کې بیا د ایچ آی وي هغه ډولونه موندل شوي کوم چې ایران او نیدرلینډ کې عام دي .

دهغه په خبره هغه ناروغان چې د ایچ آی وي د یو نسل د انفیکشن له وجې رنځوران شوي وي که ددغو ناروغانو جسم ته د ایچ آی وي د یو بل نسل جراثیم په څه ناڅه توګه داخیل شي نو ددې څخه د ایچ آی وي نوی او نااشنا قسم یا نسل جوړیږي .

ډاکټر سیدعلي وايي، د دې ټولو جراثیمو د نسلونو د یوځایې کیدو څخه داسې خطرناک جراثیم پیدا کیدیی شي، چې هغه به بیخي نااشنا وي او ددې درملنه او ددې د مخینوي دپاره ویکسن جوړول به طبي نړۍ د نوي چلینج سره مخ کړي .

هغه زیاته کړه د ایچ آی وي د نوو قسمونو د جوړیدو د مخنیوي دپاره ضروري ده چې د افغان کډوالو دپاره کارونکي نړیوالې ادارې او هغه ملکونه چې کډوال پکې میشت دي دې لور ته جدي پاملرنه وکړي .

د ډاکټر سیدعلي په خبره، په پاکستان کې چې اوس مهال کوم افغان کډوال میشت دي په هغوي کې د سېمه ایزو خلکو په پرتله هیپیټاټیس سي یا تور زیړې ډېر زیات دی:

((د افغان کډوالو دپاره مرستندویه ادارې او په ځانګړې توګه یو این ایچ سي آر له پکار دي چې د کډوالو د سالمې روغتیا په هیله هغوي ته اسانتیاوې برابرې کړي . خاص کر کله چې دغه کډوال بېرته خپل وطن ته ستنیږي او هم یو ځاي نه بل ځایې ته کډه کوي پکار ده چې د نورو اسانتیاو ترڅنګ دوي لپاره د ایچ آی وي او تور زیړي د ناروغیو ټیسټونه هم اړین کړی شي،کنه دغه جراثیم د نړۍ نورو سېمو ته هم رسیدی شي.))

د اغاخان یونیورسټۍ هسپتال د ایچ آی وي د څړینیز مرکز د مشر ډاکټر سید علي په وینا، دغه جراثیم د جنسي اړیکو، د یو انسان وینه بل انسان ته د ورکولو ، د استعمال شوي سیرنج ، په یاد رنځ اخته مور څخه ماشوم ته د شودو یا تي ورکولو او د ماشوم د پیدا کېدو په وخت په ګنده اله د ماشوم نوم غوڅولو څخه یاد رنځ نورو انسانانو ته خپریږي .

د هغه په وینا، د دې رنځ څخه د بچ کیدو دپاره باید دغې لړ کې د احتیاط څخه کار واخستل شي او په ځانګړې توګه کډوال باید ددې رنځ او ددې له فایلو څخه خبر کړی شي او ددې سره سره باید مخکې د مخه د کډوالو په کیمپونو کې د ایچ آی وي او زیړی ویکسینو د لګولو تابیا وکړی شي.
XS
SM
MD
LG