د لاسرسي ځای

د سیوۍ پښتانه سندي ژبه وايي


د سیوۍ پښتنو نه یوازې خپله ژبه هېره کړې بلکې خپلې قامې جامې یې هم له لاسه ورکړې

د سیوۍ پښتنو نه یوازې خپله ژبه هېره کړې بلکې خپلې قامې جامې یې هم له لاسه ورکړې

خدای نور ناصر - مشال راډيو

سیوۍ د بلوچستان جنوب ختیځ لور ته د پښتنو تاریخي ښار سیوۍ چې دا مهال پکې څه نا څه ۸۰ فیصده یې پښتانه دي، او ددې تر څنګ بیا لوی شمېر د سیندیانو دی. ددغه سیمې اقتصاد تر ډېره پر کرهڼه ولاړ دی چې لویه وجه یې د ناړي سیند اوبه ده چې سیمې خړوبه کړې ده.ددې برسېره دلته د ټول پاکستان په کچه کلنۍ سیوۍ مېله کېږي .

په دغه تاریخي سیمه کې لوی اکثریت د پښتنو دی او خپله د دوی په خبره د خپلې ژبې په هېرولو سره یې په اصطلاح خپل ځان په اقلیت بدل کړی. د دې لویه وجه دا ده چې د سیوۍ اکثریت پښتانه د خپلې ژبې پر ځای سیندي وايي.

د سیوۍ يوه اوسېدونکي ستار خجک خپل کور ته ټيلي فون وکړ، او په سندهي ژبه يي ورسره خبري پېل کړې. تر ټيلي فون وروسته ستار خجک وویل. زموږ په کور کې نه څوک په پښتو پوهېږي او نه یې ویلاﺉ شي.

ستار خجک د سیوۍ يواځينی پښتون نه دی. چې پښتو ژبه نه وايي، بلکې دده په څېر په سیوۍ کې مېشت په زرګورنه پښتانه په خپلو کورونو کې سندي وايي وايي. د دوی په خبره له سنديانو سره نيژدې والی ددې سبب شوی چې خپله ژبه یې هېره کړېده. خو ددې سیمې يو اوسېدونکی ملک فقیرمحمد مرغزاڼۍ وايي. په خپل کور کې لږ لږ پښتو وايي...

؛ موږ په خپل کور کې لږ لږ پښتو وايو، دلته په سیوۍ کې زموږ بزګران سندیان دي. په بازار کې اکثره دوکانداران او تجاران بیا هندوان دي. چې هغه ټوله سندهي ژبه وايي. نو موږ هم نه يواځې له دوی سره بلکې اکثره پښتانه په خپلو کورونو کې هم سندي ژبه وايي؛


د سیوۍ ښار یوه منظره

د سیوۍ ښار یوه منظره

ملک فقیرمحمد مرغزاڼۍ وايي ، ددوی ټول بزګران سندیان دي. چې دده په خبره له دې وجي دوي په سندهي ژبه خبرې کوي. خو د بلوچستان د کورنیو چارو پخوانی سیکريټري او لیکوال عبدالعزیزلوڼی، چې خپله هم پښتو نشي ویلای، وايي

؛ ددې سیمي خلکو له نورو قامونو لکه جاموټ، چاچړ او نورو سره دوستۍ یا ودونه کړي چې په دې سره یې ژبه له لاسه ورکړه؛

په داسي حال کې چې د سیوۍ پښتانه لاهم د خپلي ژبې پر ځای بله ژبه وايي. آیا د دوی رسم رواج لا هم د پښتنو په څېر دی. که هغه هم بدل شوی. بیا يي هم په اړه لیکوال عبدالعزیز لوڼی داسې ذکر کوي.

؛ د پښتانه کلتور چې کومې برخې دي. لکه ننګ، بدل او ننواتې که دا را واخلې، نو زما په فکر په دې کې څه بدلون نه دی راغلی. لاکن که يي جامه درواخلې. نو دلته په سیوۍ کې د موسمي بدلون له امله هغه ټوله بدله شوې ده. او ددې سیمې د پښتنو ښځو جامه هم هغسې پاتې نه ده؛

ددې تر څنګ دسیمې پښتانه زیاتوي. د پښتو پر ځای يي سندهي ژبه دومره عام شوې، چې په خپلو ودونو کې هم سندي سندري وايي. په دې اړه د سیوۍ يو اوسېدونکی فتح خان وايي.

؛ زموږ په ودونو کې خو اوس د پښتو سندري بالکل نشته. اکثره وخت اردو فلمي سندرې وېل کېږي. او تر ډېره د سندي سندري وايو؛

د سیوۍ يو بل ۶۰ کلن پښتون عطاء الله بیا وايي، دی او کورنۍ یې اوس پښتو زده کوي. دی زیاتوي، سیوۍ ته دکوچیانو راتګ د پښتو ژبي په زده کړي کې ډېره مرسته کړېده.

؛ موږ اوس کوښښ کوو چې پښتو زده کړو. زما کورنۍ لګیا ده پښتو ژبه زده کوي. دلته سیوۍ ته اکثره وخت کوچیان راځي. او ښه سمه پښتو وايي. موږ يي هم له هغوی څخه زده کوو؛

د پښتنو په تاریخي ټاټوبي سیوۍ کې میشت پښتانه وايي. له دې سره چې اوس په سندي ژبه په خپلو کې سره خبري کوي. خو ددوی په خبره د ژوندانه تر ټولو لوی ارمان يي همدا دی. چې کله به ددوی کورنۍ يو واري بیا په پښتو ژبه سره وږغېږي.
XS
SM
MD
LG